ਸ਼ਿਵਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਂਧਾਯ ਸਰ੍ਵਤਃ
‘ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ’ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥੋਸ੍ਤਿ ਮੇ ਦੇਹੋ ਯਾਵਨ੍ਨੇਂਦ੍ਰਿਯਵਿਕ੍ਲਵਃ
ਜਦ ਤਕ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਮੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ।
ਦਿਨਾਨਿ ਪਂਚਪਾਣ੍ਯੇਵਮਤਿਵਾਹ੍ਯ ਗृਹੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।
ਉਪੋष੍ਯ ਰਜਨੀਮੇਕਾਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਧਾਯ ਚ 4.1.7.
ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਨਿਃਸ਼੍ਰੇਣਿਕਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਪਂਥਾਨਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਿਯਂਤਮਪਿ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਫਿਰ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁਵਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਲੋਲਮਾਯੁਸ਼੍ਚਲਂ ਮਨਃ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਬੜਾ ਚੰਚਲ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚ ਪੁਰੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰਯੂਮਵਗਾਹ੍ਯ ਚ
ਅਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ,
ਪਂਚਰਾਤ੍ਰਮੁषਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਪਰਿਭੋਜ੍ਯ ਚ
ਉਥੇ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ,
ਸਿਤਾऽਸਿਤੇ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠੇ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਂ ਸੁਰਦੁਰ੍ਲਭੇ
ਉਸ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ 'ਤੇ, ਜੋ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ,
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਦਮਯਂਤੀਂ ਕਲਿਂ ਕਾਲਂ ਕਲਿਂਦਤਨਯਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਦਮਯੰਤੀ, ਕਲੀ, ਕਾਲ, ਤੇ ਕਲਿੰਦ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੀ,
ਪ੍ਰਕृष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਯਾਗੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਾਗਮਿਤਿ ਗੀਯਤੇ
ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਯਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੂਲਟਂਕੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ 4.1.7.
ਉਥੇ ਖੁਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾऽਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਵਟੋऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਸਪ੍ਤਪਾਤਾਲਮੂਲਵਾਨ੍
ਉਥੇ ਅਟੱਲ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਟਰੂਪਧृਕ੍
ਉਹ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੈਕੁਂਠਾਦੇਤ੍ਯ ਮਾਨਵਾਨ੍
ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਖੁਦ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਭਿਃ ਪਰਿਪਠ੍ਯੇਤੇ ਸਿਤਾऽਸਿਤ ਸਰਿਦ੍ਵਰੇ
ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਲੋਕਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੁਮਾਲੋਕਵਰਾਤ੍ਪੁਨਃ ਤਪੋਜਨਮਹਰ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਵਾਸਿਨਃ
ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ, ਉਮਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਸਨ, ਤੇ ਤਪੋ ਲੋਕ, ਜਨ ਲੋਕ, ਮਹਰ ਲੋਕ—ਸਭ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ,
ਅਚਲਾ ਹਿਮਵਨ੍ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਯੋ ਨਗਾਃ
ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿਮਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ,
ਦਿਗਂਗਨਾਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਂਤਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਯਾਗਾਨਿਲਾਨਪਿ
ਦਿਸਾ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਯਾਗਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਰਜਃ ਪੁਨਃ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਧੂੜ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਯਾਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਜ੍ਜਾਗਤਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬਹੁਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ਯਪਿ 4.1.7.
ਜੋ ਪਾਪ ਹੱਡੀ ਤੱਕ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਧਰ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਗਰ੍ਥਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਰਥ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਦੇਹਿषੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਸੰਤ ਜਣ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਰਜੋ ਰੂਪਾ ਤਮੋਰੂਪਾ ਕਲਿਂਦਜਾ
ਸਰਸਵਤੀ ਰਜਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਹਨ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਵੇਣੀਹਿ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੀ ਪੌੜੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ੀਤਿ ਕਾਚਿਦਬਲਾ ਭੁਵਨੇषੁ ਰੂਢਾ ਲੋਲਾਰ੍ਕ ਕੇਸ਼ਵਵਿਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾ
ਇਕ ਅਜੋਕੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੇਲਦੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਸ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਪ੍ਰਯਾਗਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸਂਸੇਵਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।