ਅਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਿਨੌ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਇਥੇ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਜੁੜਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਾਂਡਵਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ 1.3.1.6.
ਪਾਂਡਵ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਇਥੇ, ਧਾਤਰੀ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀ ਫਲਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆषਾਢੇ ਮਾਸਿ ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪਰਿਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਸੁੰਦਰ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਪੁਰਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸ੍ਕਂਦਨਦੀ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਕੰਦਾ ਨਦੀ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਪਰਾ ਕੁਂਭਨਦੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੁੰਭਾ ਨਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਗਂਗਾ ਚ ਮੂਲਭਾਗਸ੍ਥਾ ਯਮੁਨਾ ਗਗਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਗੰਗਾ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ।
ਬਹੂਨ੍ਯਪਿ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਂਭੂਤਾਨਿ ਸਮਂਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਏ।
ਤਪੋਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਸ੍ਸੋਯਂ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਮਤੋषਯਤ੍
ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸੋਣਾਦਰੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂਤੇ ਦੁਰ੍ਬੋਧਾਸ੍ਤ੍ਵਲ੍ਪਚੇਤਸਾਮ੍ ।। 1.3.1.6.
ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣ ਔਖੇ ਹਨ।
ਕਥਮੇਕਤ੍ਰ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯਂ ਲਭੇਰਨ੍ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਅਂਤਰ੍ਨਿਗੂਢਤੇਜਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਸਕਲੈਃ ਸੁਰੈਃ
ਤੇਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਨਣ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਅਹਂ ਚ ਸ਼ਂਭੁਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਪਸਾਰੁਣਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਮੈਂ ਵੀ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਕृਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਮਾਨਂ ਵਿਵਿਧੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਲ ਮਿਲਿਆ।
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਯਵਾਪੁਰ੍ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
ਮਯਾ ਚ ਸ਼ਂਭੁਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕृਤਾਗ੍ਨ੍ਯਾਹੁਤਿਸਂਭਵਾਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਪਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਹਤਸ਼ਤ੍ਰੁਗਣੈਭੂਪੈਰ੍ਲਬ੍ਧਰਾਜ੍ਯੈਃ ਪੁਰਾ ਨृਪੈਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ—
ਇਦਮਨੁਭਵਵੈਭਵਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਦੁਰਿਤਹਰਂ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਮਦ੍ਰਿਰੂਪਮ੍
—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।
ਅਵਨਤਜਨਰਕ੍ਸ਼ਣੋਚਿਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਨਿਰਾਕृਤਵਿਸ਼੍ਵਕਲ੍ਮषਸ੍ਯ
ਇਹ ਝੁਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੁਪਸ਼ਾਂਤਿਂ ਕਥਂ ਗਤਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ?
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਦ੍ਭਵਃ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਕਥਂ ਚਾਰੁਣਪਰ੍ਵਤਾਤ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ?
ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਹਾਟਕਗਿਰਿਃ ਕਲੌ ਮਰਕਤਾਚਲਃ
ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਪਨ੍ਹਾ ਪਹਾੜ।
ਬਹੁਯੋਜਨਪਰ੍ਯਂਤਂ ਕृਤੇ ਵਹ੍ਨਿਮਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਕਈ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਾਂਤੋਰੁਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਃ ਸੁਰੈਃ
ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਗੌਰੀ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕਥਂ ਸ਼ਾਂਤੋऽਰੁਣਾਚਲਃ
ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ?
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੌਤਮਸ੍ਤ੍ਵਭ੍ਯਭਾषਤ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾ ਸੁਰਾਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕ੍ਰਤੁਸਂਭਵੈਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਭਗਵਨ੍ਨਰੁਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਾਵਹ
ਹੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋ,