ਕਲੌ ਯੁਗੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਾਦृਤੇ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਯ ਏਤਦੂਰ੍ਜਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਯੇਦਪਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਰਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਪਹਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਨਾਸ਼ਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। 2.4.36.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਕਪਦੇ ਯੋ ਵੈ ਅਗਮ੍ਯਾਗਮਨੇ ਰਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਮ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਸੁਣ ਕੇ,
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਠਕਮ੍
ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਾਚਕ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ ਪੁਰਾਣਵਿਦ੍ਯਾਦਾਤਾਰੋ ਹ੍ਯਨਂਤਫਲਭੋਗਿਨਃ
ਜੋ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਂ ਵੇਦਕ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਪੁਰਾਣਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਨੰਤ ਫਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਯਃ ਪਠਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾऽਵਧਾਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਨ ਕਸ੍ਯਾऽਪੀਦਮਾਖ੍ਯੇਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਹੀਨਾਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ
ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ।
ਅਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਗੁਰੁਮਗ੍ਰਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਮਨਨ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਨਨਿਆ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗੁਰੁਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਹਿ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਵਦਨ੍
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ,
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਚ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਚ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਸ੍ਵਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ 2.4.36.
ਜੋ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਯੋਭੂਯੋ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਯਯੌ ਯਾਦृਚ੍ਛਿਕੋ ਮੁਨਿਃ
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਥਿਤਂ ਸ਼ਂਕਰੇਣਾऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਕृष੍ਣੇਨ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਯੈ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ ਵੈਭਵਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਤਯਭਾਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸੀ।
ऋषਯੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵੈਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ
ਅਧੀਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪਯਃਸਾਰਮਿਵੋਦ੍ਧृਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਸਾਰ ਵਾਂਗ, ਸਾਰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਰਰਾਮ ਤਤਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪੂਜਾਂ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਦਾਸ੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤੇ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯੇ ਵੈ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਾਤਿਕ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਉਦਿਯਾਯੋਦਯਗਿਰੌ ਸ਼ੁਚਿਪ੍ਰਸृਮਰੈਃ ਕਰੈਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਗਿਆ।
ਸਂਵਰ੍ਧਯਨ੍ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤਾਮਸੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ।
ਹਵ੍ਯਂ ਕਵ੍ਯਂ ਭੂਤਬਲਿਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹਵਨ ਤੇ ਬਲੀ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਈ।
ਅਸਤਾਂ ਹृਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਂਸ੍ਤਮਸਃ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਉਹ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਜਾਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੁਣ੍ਯਜਨੋਦਯਃ
ਜਦ ਉਹ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਯਮਸ੍ਤਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਥਂ ਜੀਵੇਦ੍ਰਵਿਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਮੁੜ ਉਗ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਫਿਰ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਾਮਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯੀਂ ਜ੍ਵਲਂਤੀਂ ਵਿਰਹਾਦਿਵ
ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਖ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂਬੂਲੀਰਾਗਰਕ੍ਤੌष੍ਠੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤਬਕਸੁਸ੍ਤਨੀਮ੍
ਬੀੜੀ ਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਹੋਠ, ਅੰਗੂਰ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਮਲਯਾਨਿਲ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਕਵਰਾਂਬਰਾਮ੍
ਮਲਯਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ।