ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਪਾਪ ਵਾਲਾ ਮਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੇਣ ਮੁਨ੍ਯਨ੍ਨੈਃ ਕृष੍ਣਾਰ੍ਚਨਪਰੋ ਨਰਃ 2.4.32.
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮਾਪ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਦ੍ਯਪੋ ਯਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮਨੋ ਮਰਣਾਂऽਤਿਕਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤृਵਾਕ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਪੁਰਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦਤਿਥਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈ ਨृਪਃ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵੇਹ ਨਿਖਿਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨਂਤੇ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਯਯੌ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਅਤਿਥਿ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਕਂ ਭੀष੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ਪਯੋਮੂਲਫਲਾऽऽਹਾਰੈਰ੍ਹਵਿष੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਰਤਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਪੰਚਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਜਾਂ ਹਵਿਸ਼ਯ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਜਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭੀष੍ਮਪਞ੍ਚਕਮਿਤਿ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼ੀਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਂਚਦਸ਼ੀਨਿਰੁਦ੍ਧਮ੍
ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਪੰਚਕਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਇਕਾਦਸੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਬੁਦ੍ਧੀਨਾਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਮਾਰਗ ਸੁਣ ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਤਿ ਸੇਨਾਨੀਰ੍ਗਂਗਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸਿੱਖਰਦਾਰ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਗਰ੍ਜਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਆਸਮੁਦ੍ਰਸਰਾਂਸਿ ਵੈ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਵਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਸੂਯਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ,
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਚੈਵ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ
ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਲੱਭ ਹੈ,
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸਂਤਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸੁਖਸਂਪਦਃ
ਰਾਜ, ਵੰਸ, ਗਿਆਨ, ਸਿਰਤਾਜੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ—
ਮੇਰੁਮਂਦਰਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨ੍ਯੁਪਾਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਚ
ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ,
ਉਪਵਾਸਂ ਪ੍ਰਬੋਧਿਨ੍ਯਾਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ ਦੇ ਦਿਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਪਿਛਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ,
ਸ਼ृਣੁ षਣ੍ਮੁਖ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਾਗਰਸ੍ਯ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ 2.4.33.
ਹੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਫਲਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਦਾਨਮਿਂਦ੍ਰਿਯਸਂਯਮਮ੍
ਫਲ, ਅਰਘ, ਸ਼ਰਧਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ—
ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਮਾਲਸ੍ਯਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਆਲਸ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ,
ਨੀਰਾਜਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਨਿਰਾਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਏਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਾਗਰਣਂ ਵਿਭੋਃ
ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇऽਥਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪਂਚਰਾਤ੍ਰੋਦਿਤੇਨ ਵੈ
ਜਿਵੇਂ ਪੰਚਰਾਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ,
ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯੋਰ੍ਚਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਜਾਂ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ' ਆਖ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਹਰੇਰ੍ਨਾਮਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਗਜਰਾਜਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ 2.4.33.
ਹਰੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਜਾਂ ਗਜਰਾਜ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ,
ਯੁਗਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਨ੍ਵਂਤਰਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੱਕ,
ਕੁਲੇ ਤਸ੍ਯ ਚ ਯੇ ਜਾਤਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸੌਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਜੰਮੇ ਹਨ,