ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾਯ ਸ਼ੁਚਯੇ ਗਾਂਗੇਯਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
—ਸੱਚੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ—
ਸਵ੍ਯੇਨਾऽਨੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਾਰ੍ਵਵਰ੍ਣਿਕਮ੍ ।। 2.4.32.
—ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਾਂਗਤ੍ਵਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਪਾਪਪੂਰੁषਃ
ਵਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕੋ ਭੀष੍ਮਪਞ੍ਚਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਭੀਸ਼ਮ ਪੰਜਕਾ ਵਰਤ ਕਰੇ—
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਪਂਚਕਮ੍
—ਉਸਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਾਯ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਭੀष੍ਮੇਣੈਤਦ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵ੍ਰਤਂ ਪਞ੍ਚਦਿਨਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਹ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਸਕਾਸ਼ਾਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਭੀष੍ਮਪਞ੍ਚਕਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਪੰਜਕਾ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ਼ृਣੁ ਧਰ੍ਮਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਹੁਣ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਅਮ੍ਬਰੀषੇਣ ਭੋਗਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚੀਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਾਦਿषੁ
ਇਹ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਭੋਗ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵੈਸ਼੍ਯੈਃ ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਪਰਾਯਣੈਃ
ਇਹ ਵਰਤ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਭੀष੍ਮਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰ੍ਨਰੈਃ 2.4.32.
ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵ੍ਰਤਂ ਚੈਤਨ੍ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯਾऽਮਲੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਧਾਨਤਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ,
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਚ ਤਥਾ ਵ੍ਰਤੀ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਵਰਤੀ ਨੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਵਵ੍ਰੀਹਿਤਿਲੈਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਿਤॄਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੌ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।
ਭੀष੍ਮਾਯੋਦਕਦਾਨਂ ਚ ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਲ ਅਤੇ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚਰਤ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੰਜ ਰਤਨ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਕੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਨਿ ਤੁष੍ਯਤਿ
ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਲੱਖ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦਦਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪਂਚਧਾਤੁਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੂਦਕਦਾਨਂ ਤੁ ਤਥਾऽਰ੍ਘ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਦਾਪਨਮ੍
ਅਤੇ ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਤੇ ਅਰਘ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ,
ਵੈਯਾਘ੍ਰਪਾਦਗੋਤ੍ਰਾਯ ਸਾਂਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰਾਯ ਚ 2.4.32.
ਵੈਯਾਘ੍ਰਪਾਦ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ,
ਵਸੂਨਾਮਵਤਾਰਾਯ ਸ਼ਂਤਨੋਰਾਤ੍ਮਜਾਯ ਚ
ਜੋ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ,
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪਂਚਾऽਹਮਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਿਯਮਂ ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਾਯਣਹੀਨਾਯ ਭੀष੍ਮਾਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਹਰਿਃ
ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ ਜਲੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਧੁਕ੍ਸ਼ੀਰਘृਤੇਨ ਚ
ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਲ, ਸ਼ਹਦ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਏ।
ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਸੁਗਨ੍ਧੇਨ ਕੁਮਕੁਮੇਨਾऽਥ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਯੇਦ੍ਰੁਚਿਰੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਗਂਧਧੂਪਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ
ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਧੂਪ ਸੰਗ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।