ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨੈਃ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ—
ਵਾਲੀ ਸ਼ਕ੍ਰਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛ੍ਰਂਗਾਦੁਦਯਭੂਭृਤਃ 1.3.1.6.
ਵਾਲੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ, ਉਗਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ—
ਆਲੁਲੋਕੇऽਰੁਣਗਿਰਿਂ ਮਧ੍ਯੇ ਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸਂਗਮ੍ਯ ਚੋਦਿਤਃ ਸ਼ੋਣਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਪਿਤਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਨਲਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ੍ਵਸृष੍ਟਾ ਮਾਨਵਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਨਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਇਲਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਹਸਾ ਗੌਰੀਵਨਮਖਂਡਿਤਮ੍
ਇਲਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ, ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠੇਨ ਸਮਾਦਿष੍ਟਃ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿਂ ਸਮਪੂਜਯਤ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸੋਮੋਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਥ ਸਸ੍ਮਾਰਾਰੁਣਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਸੋਮ ਦੇ ਸਿੱਖਾਏ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਲੇਭੇ ਚ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਮਰੈਰਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਨ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ ਯੋਗੇਨ ਮृਗਜਨ੍ਮਨਿ ਸਂਗਤਃ
ਉਹ ਹਿਰਨ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ।
ਪੁਨਰ੍ਭृਗੂਪਦੇਸ਼ੇਨ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰਿਮਿਮਮਰ੍ਚਯਨ੍
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭੂਮਿਃ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ 1.3.1.6.
ਸਰਸਵਤੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ—
ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪੂਰ੍ਵਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਭਾਸਕਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ।
ਯੋਜਨਦ੍ਵਯਪਰ੍ਯਂਤੇ ਸੀਮਾਃ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸੀਮਾਵਸਾਨੇषੁ ਸ਼ੋਣਾਦ੍ਰੀਸ਼ਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੋਣ ਪਹਾੜ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਅਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਸ੍ਮਿਞ੍ਛਿਖਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਟਭੂਰੁਹਃ
ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰਲੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਚ੍ਛਾਯਾਤਿਮਹਤੀ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਭਿਃ ਪਰਿਤੋ ਲਿਂਗੈਰष੍ਟਦਿਕ੍ਪਾਲਪੂਜਿਤੈਃ
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਠ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨृਪਾਣਾਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਂਕਰਾਜ੍ਞਾਨੁਪਾਲਿਨਾਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ।
ਬਕੁਲਸ਼੍ਚ ਮਹਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਦਾਰ੍ਥਿਤਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਬਕੁਲ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਰ ਇੱਛਾ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਸ਼ਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾਰੁਣਭੂਧਰਮ੍
ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਰੁਣ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲੇ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਤਨਯਃ ਪੁਰਾ ਸ਼ੋਣਨਦਃ ਪੁਮਾਨ੍ 1.3.1.6.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੋਣ ਨਦੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਅਤ੍ਰ ਸ਼ੋਣਨਦੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਹਤ੍ਯਮਲੋਦਕਾ
ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਣਾ ਨਦੀ ਵਹ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਹੈ।
ਵਾਯਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਭਾਗੇ ਵਾਯੁਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਯੂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇऽਸ੍ਯ ਗਿਰੇਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਮਲੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।
ਕੌਬੇਰਂ ਤੀਰ੍ਥਮੇਸ਼ਾਨ੍ਯਾਮੈਸ਼ਾਨ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਭਾਗੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ
ਇਸਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਨਵਗ੍ਰਹਾਃ ਪੁਰਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਹਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਦੁਰ੍ਗਾ ਵਿਨਾਯਕ ਸ੍ਕਨ੍ਦੋ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਦੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕਾ, ਸਕੰਦ, ਖੇਤਰਪਾਲ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—
ਗਂਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਚੈਵ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ—