ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਲੋਮਸ਼ੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਲੋਮਸ਼ਾ—
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ऋਣਮੋਚਨਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ ऋਣਮੋਚਨਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸਰਯੂਜਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਣਮੋਚਨ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਰਣਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਪਾਪਮੋਚਨਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ ਜਾਯਤੇ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੋ ਸੌ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਮੋਚਨ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ।
ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦृष੍ਟਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੀ ਹੈ।
ਪਾਂਚਾਲਦੇਸ਼ਸਂਭੂਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਰਹਰਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਰਹਰੀ ਸੀ।
ਨਾਨਾ ਵਿਧਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਾਧੁਸਂਗਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਂਗਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ।
ਪਾਪਮੋਚਨਤੀਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਤ੍ਸਂਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਪਾਪ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਦਿਵਃ ਪਪਾਤ ਤਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ 2.8.2.
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵ
ਦੁਆਨਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਘਕृष੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਖਾਸ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਦਾ(?) ਤੁ ਕृਤੇ ਸ੍ਨਾਨੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪਮੋਚਨਤੀਰ੍ਥੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਸਰਯੂਜਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਪ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ,
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯੋਗੇਨ ਯਯੌ ਸ਼ੇषਾਤ੍ਮਤਾਂ ਪੁਰਾ
ਸਹਸਰਧਾਰਾ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂਹਸ੍ਤਤ੍ਰਯੇਣੈਵ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਧਨੁषੋ ਵਿਦੁਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਤੀਨ ਹੱਥ ਅਤੇ ਅੱਧ ਹੱਥ ਹੈ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੌਤੁਕਾਤ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵੈਪਾਯਨ ਵਿਅਾਸ ਨੇ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨ ਤृਪ੍ਯਤਿ ਮਨੋ ਮਮ
ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਮਹੋਦਯਾਤ੍
ਮੈਨੂੰ ਸਹਸਰਧਾਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਮਹਾ ਉਦਯਾ ਤੋਂ, ਦੱਸੋ।
ਪੁਰਾ ਰਾਮੋ ਰਘੁਪਤਿਰ੍ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯ ਵੈ 2.8.2.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਮਯਾ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਿਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਸਂਵਿਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਛੇਤੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਂਤ੍ਰਯਮਾਣੇ ਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ
ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ।
ਆਗਤ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੋਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾऽऽਕੁਲਃ
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਹਦਾਇਤ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਮੁਨਿਂ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਰਾਮਾਗ੍ਰੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਕਾਲਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਬਹਿਰ੍ਯਯੌ
ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਆਪ ਬਾਹਰ ਗਿਆ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮਾਦਰਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀਵਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਆਪ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਤਦਾ ਵੀਰਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਵਿਤਥਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲ ਦੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਥ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਫਣਮਣ੍ਡਿਤਃ ਸੁਰਲੋਕਾਤ੍ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸਮਾਗਾਦਮਰੈਃ ਸਹ ।। 2.8.2.
ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ੇषਾਤ੍ਮਤਾਂ ਯਾਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸਤ੍ਯਸਂਗਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।