ਵਿਧਿਰ੍ਮਾਸੋਪਵਾਸਸ੍ਯ ਯਥਾਵਤ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ 2.4.30.
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ऋषਿਭ੍ਯੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ; ਨਾਰਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਪੂਰ੍ਵਾऽਪਰਾਹ੍ਣਗਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦਾਨੋਪਵਾਸਯੋਃ
ਦਾਨ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਹਰ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਕੂष੍ਮਾਂਡਕੋਨਾਮ ਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਇੱਥੇ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨਾਂ ਦਾ ਦੈਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੂष੍ਮਾਂਡਦਾਨੇਨ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਕਰਪੀਡਨਮ੍
ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੁਚਲਣਾ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਨਵਮੀਮਵਾਪ੍ਯ ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤੀ ਤਤ੍ਰ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਤ੍ਰੈਵ ਨਵਮ੍ਯਾਦ੍ਯਨੁਰੋਧਤਃ
ਇਥੇ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥੌ ਯ ਏਕਤ੍ਰ ਪਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਵਹੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ,
ਕਨਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਪੂਰ੍ਵਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਿਸ਼ੋਰਿਕਾ
ਕਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ,
ਤੇਨ ਵੈਧਵ੍ਯਦੋषੇਣ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾऽऽਸੀਤ੍ਸੁਲੋਚਨਾ 2.4.31.
ਉਸ ਕਰਕੇ ਸੁਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਵਧੂ ਹੋਣ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੈਃ।। ਵਿਧਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਸਾਂਗਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਭਵੇਤ
ਇਹ ਕਰਮ ਹਰ ਸਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਣਜਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਪੱਤੇ ਦੇ ਭਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਤੁਲਸੀਵਿष੍ਣੁਰੂਪਯੋਃ
ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ,
ਉਪਚਾਰੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੁਰੁषੋਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੋਲਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪੁਣ੍ਯਾਹਂ ਵਾਚਯਿਤ੍ਵਾਥ ਨਾਂਦੀਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੇ।
ਤੁਲਸੀਨਿਕਟੇ ਸਾ ਤੁ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾ ਚਾਂऽਤਰ੍ਹਿਤਾ ਪਟੈਃ
ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ।
ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੁਲਸੀਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦੋ ਭਵ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਤ ਆਚਮਨੀਯਂ ਚ ਤ੍ਰਿਰੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍
ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਧੁਪਰ੍ਕਂ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਮਧੁਪਰਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਗੋਧੂਲਿਸਮਯੇ ਪੂਜ੍ਯੌ ਤੁਲਸੀਕੇਸ਼ਵੌ ਪੁਨਃ 2.4.31.
ਗੋਧੂਲੀ ਵੇਲੇ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਈषਦ੍ਦृਸ਼੍ਯੇ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਤੁ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਤੁ ਸਮੁਚ੍ਚਰੇਤ੍
ਜਦ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਦ ਸੰਕਲਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਨਿਧਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ
ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀਬੀਜਸਂਭੂਤਾਂ ਵृਂਦਾਭਸ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੀ ਰਾਖ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਯੋਘਟੈਸ਼੍ਚ ਸੇਵਾਭਿਃ ਕਨ੍ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍ਧਿਤਾ ਮਯਾ
ਦੂਧ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੌ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤਸਮਯੇ ਤੁਲਸੀਂ ਵਿष੍ਣੁਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਯਸਾऽऽਜ੍ਯਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਤਿਲੈਰ੍ਜੁਹ੍ਯਾਦष੍ਟੋਤ੍ਤਰਂਸ਼ਤਮ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਂ ਚ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਹੋਮਸ਼ੇषਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਅਹੂਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ; ਅਚਾਰਯ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹੋਮ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ।
ਚਤੁਰੋ ਵਾਰ੍षਿਕਾਨ੍ਮਾਸਾਨ੍ਨਿਯਮੋ ਯੇਨ ਯਃ ਕृਤਃ
ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਰੱਖਿਆ—