** ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ 2.4.30.
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸਾਧੁ ਨਾਰਦ ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੁਵੇऽਨਘ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ।
ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਪਤਾਂ ਚ ਯਥਾ ਰਵਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤੁ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਸੋਪਵਾਸਨਮ੍
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਸਿਕ ਉਪਵਾਸ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾਨੋਦ੍ਭਵਂ ਚੈਵ ਯਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਇਹ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾਂ ਤਤੋ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸੋਪਵਾਸਨਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਸਿਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸੋਪਵਾਸਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੇਹਬਲਾऽਬਲਮ੍
ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਾਸਿਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸੋਪਵਾਸਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਗੁਰੋਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤਃ
ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਸਿਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਤੁ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਤੁ
ਇਹ ਵਰਤ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵੇਦ੍ਯਧੂਪਦੀਪਾਦ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਪਿ
ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਰਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸਧਵਾ ਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ 2.4.30.
ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ।
ਵਸ੍ਤ੍ਵਾਲੋਕਨਗਨ੍ਧਾਦਿਸ੍ਵਾਦਿਤਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਵੇਖਣ, ਸੁੰਘਣ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਣਾ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਾਤ੍ਰਾਭ੍ਯਂਗਂ ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਂਗਂ ਤਾਂਬੂਲਂ ਸਵਿਲੇਪਨਮ੍
ਸਰੀਰ ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮਲਿਸ਼, ਤਾਂਬੂਲ ਅਤੇ ਲੇਪਣ ਸਮੇਤ।
ਨ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਃ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਕਂਚਿਦ੍ਵਿਕਰ੍ਮਸ੍ਥਂ ਨ ਚਾਲਪੇਤ੍
ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਸੋਪਵਾਸਂ ਤੁ ਯਥੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋऽਰ੍ਚਯੇਦੇਵ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍
ਫਿਰ ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰੁੜ-ਧਜ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੇ।
ਏਵਂ ਮਾਸੋਪਵਾਸਾਂਤੇ ਵृਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੀਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ।
ਤਤੋऽਨੁਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਨਮਸ੍ਕਾਰਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ।
ਯੋਗਪਟ੍ਟਾਨਿ ਸੂਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਸੋਪਸ੍ਕਰਾਂ ਤਥਾ
ਯੋਗਪੱਟੇ, ਜਨੇਊ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਸਮੇਤ ਖਟੀਆ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਵਿਧਿਰ੍ਮਾਸੋਪਵਾਸਸ੍ਯ ਯਥਾਵਤ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ 2.4.30.
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ऋषਿਭ੍ਯੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ; ਨਾਰਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਪੂਰ੍ਵਾऽਪਰਾਹ੍ਣਗਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦਾਨੋਪਵਾਸਯੋਃ
ਦਾਨ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਹਰ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਕੂष੍ਮਾਂਡਕੋਨਾਮ ਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਇੱਥੇ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ ਨਾਂ ਦਾ ਦੈਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੂष੍ਮਾਂਡਦਾਨੇਨ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਕਰਪੀਡਨਮ੍
ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੁਚਲਣਾ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਨਵਮੀਮਵਾਪ੍ਯ ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤੀ ਤਤ੍ਰ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਤ੍ਰੈਵ ਨਵਮ੍ਯਾਦ੍ਯਨੁਰੋਧਤਃ
ਇਥੇ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥੌ ਯ ਏਕਤ੍ਰ ਪਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਵਹੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਰੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ,