ਆਰਭਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਸਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾऽऽਚਾਰ੍ਯਂ ਤੁ ਮੁਦ੍ਗਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਯਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਦਗਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪਾਂਡਤ ਬਣਾਇਆ।
ऋषਿਸਂਘਸਮਾਜੁष੍ਟਂ ਬਹ੍ਵਨ੍ਨਂ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਉਸ ਯਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਾ ਸੀ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਵਿष੍ਣੁਦਾਸੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਦੇਵਾਲਯੇ ਵ੍ਰਤੀ
ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂਦਾਸ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨੇਮਾਂ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਮਾਘੋਰ੍ਜਯੋਰ੍ਵ੍ਰਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤੁਲਸੀਵਨਪਾਲਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਾਘ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨੇਮ ਪੂਰੇ ਨਿਭਾਏ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ।
ਉਪਚਾਰੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਨृਤ੍ਯਗੀਤਾਦਿਮਂਗਲੈਃ
ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਨੱਚ-ਗੀਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸ੍ਮਰਣਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਭੁਵਿ ਸ੍ਵਪਨ੍ਨਪਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵੀ।
ਮਾਘਕਾਰ੍ਤਿਕਯੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਨਿਯਮਾਨਪਿ
ਮਾਘ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇਮ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਸਮਾਰਾਧਯਤੋਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਂ ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਚੋਲੇਸ਼੍ਵਰਵਿष੍ਣੁਦਾਸਯੋਃ 2.4.26.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੋਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂਦਾਸ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸ ਪਾਕਮਕਰੋਤ੍ਤਾਵਦਹਰਤ੍ਕੋऽਪ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਭੋਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣਾ ਆ ਕੇ ਉਹ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਮਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਪ੍ਯਸੌ ਪਾਕਂ ਪੁਨਰ੍ਨੈਵਾऽਕਰੋਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੌਣ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਾਰੀ ਭੋਗ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕੀਤਾ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪੁਨਃ ਪਾਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਵਤ੍ਸ ਵਿष੍ਣਵੇ
ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਭੋਗ ਬਣਾਇਆ,
ਏਵਂ ਸਪ੍ਤਦਿਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਕਂ ਕੋऽਪ੍ਯਹਰਨ੍ਨृਪ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਅਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਕਃ ਪਾਕਂ ਹਰਤੇ ਮਮ
ਹਾਏ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭੋਗ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਪੁਨਃ ਪਾਕਂ ਵਿਧਾਯਾऽਤ੍ਰ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਯਦਿ ਚੇਨ੍ਮਯਾ
ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਭੋਗ ਤਿਆਰ ਕਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇਥੇ ਖਾ ਲਵਾਂ—
ਯਦਿ ਪਾਕਂ ਵਿਧਾਯੈਵਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਮਯਾ ਨ ਤਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
ਉਪੋषਿਤੋऽਹਂ ਸਪ੍ਤਾऽਹਂ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿਆ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਪਾਕਂ ਵਿਧਾਯਾऽਸੌ ਤਤ੍ਰੈਵਾऽਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਖੜਾ ਰਹਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਦੀਨਵਦਨਮਸ੍ਥਿਚਰ੍ਮਾऽਵਸ਼ੇषਿਤਮ੍ 2.4.27.
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਦੁਖੀ, ਸਰੀਰ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯਾऽਨ੍ਨਹਰਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿष੍ਠੇਤ੍ਯਭਾषਤ
ਭੋਜਨ ਲਿਆਂਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਠਹਿਰੋ, ਠਹਿਰੋ!'
ਇਤ੍ਥਂ ਵਦਂਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯਮਾਯਾਂਤਂ ਸ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਭੀਤਂ ਸਂਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਂਡਾਲਂ ਸ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਅਥੋਤ੍ਥਿਤਂ ਤਮੇਵਾਸੌ ਵਿष੍ਣੁਦਾਸੋ ਵ੍ਯਲੋਕਯਤ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਦੇ ਵੇਲੇ ਤੱਕਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੈਰ੍ਭਾਵੈਰਾਵृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਅਥ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਯੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਭ੍ਯਾਯਯੁਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।
ਵਿਮਾਨਸ਼ਤਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਦੇਵਰ੍षਿਸ਼ਤਸਂਕੁਲਮ੍
ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਵ੍ਰਤਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਵਿਮਾਨਵਰਸਂਸ੍ਥਂ ਤਂ ਗਚ੍ਛਂਤਂ ਵਿष੍ਣੁਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਭੁਵਨਂ ਯਾਂਤਂ ਵਿष੍ਣੁਦਾਸਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸਃ 2.4.27.
ਵਿਸ਼ਣੁਦਾਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਧृਗ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਯਾਤਿ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਂਦਿਰਮ੍
ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਮਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਤ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈष੍ਣਵੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਦਿਖਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਜਨ 'ਚ,