ਵृषਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਪਰਾਵृਤ੍ਤੋ ਰਣਾਂਗਣਾਤ੍ 2.4.22.
ਉਸ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਵੱਛ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪਰਮਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਰੌਦ੍ਰਵਪੁਰ੍ਧਰਃ
ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਦਹਦ੍ਰੋਦਸੀ ਵੇਗਾਤ੍ਪਪਾਤ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਰਥਾਤ੍ਕਾਯਃ ਪਪਾਤਾऽਸ੍ਯ ਨਾਦਯਨ੍ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ।
ਵृਨ੍ਦਾਦੇਹੋਦ੍ਭਵਂ ਤੇਜਸ੍ਤਦ੍ਗੌਰ੍ਯਾਂ ਵਿਲਯਂ ਗਤਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਜੋ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਾਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ।'
ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰਵਾਮਹੇ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਸ਼ਰਣ੍ਯਾਂ ਮੋਹਿਨੀਂ ਮਾਯਾਂ ਸਾ ਵਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮੋਹਨੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਯਦਿਚ੍ਛਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਭਵਾऽਭਵੌ ਤਨੋਤਿ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਦਾ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਾ ਹਿ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਭੇਦਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ ਜਗਤ੍ਯਸ਼ੇषੇ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਾ ਪਰਾ 2.4.22.
ਉਹ ਜੋ ਤੇਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਭੀਮੋਹਪਰਾਭਵਾਦੀਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਰੀਬੀ, ਭੁਲੇਖੇ, ਹਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਾਰਿਦ੍ਯਮੋਹਦੁਃਖਾਨਿ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤਿ ਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ, ਭੁਲੇਖਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਵਂਤਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਜੋਮਣ੍ਡਲਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਤੀਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਰ੍ਵ੍ਯੋਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਅਹਮੇਵ ਤ੍ਰਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹਾਂ।'
ਗੌਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਸ੍ਵਰਾ ਚੇਤਿ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਗੁਣੈਃ
'ਗੌਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ — ਇਹ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਰਜ, ਸਤ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ।'
ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨੇਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਤਦਾ ਨृਪ
ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਲ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਤੇ ਦੇਵਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਨੋਦਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਤਾਨ੍ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਆ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
ਨਿਰ੍ਵਪਧ੍ਵਂ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇष੍ਯਤਿ
'ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕਰਤਬ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਤਸ੍ਤੁ ਹृष੍ਟਾਃ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਂਘਾਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਵਿਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤੇ 2.4.22.
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬੀਜ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਖੇ।
ਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਮਾਲਤੀ ਚੈਵ ਤੁਲਸੀ ਚ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਧਾਤਰੀ, ਮਾਲਤੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ—
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਮਾਭਵਾ ਮਾਲਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਧਾਤਰੀ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ, ਮਾਲਤੀ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਿਣ੍ਯੌ ਵਨਸ੍ਪਤ੍ਯੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਾ ਨृਪ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੇਖੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਯਾਚਤੇ ਮੋਹਾਤ੍ਕਾਮਾਸਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੁਲੇਖੇ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਲਗਨ ਵਿਚ ਸੀ।
ਯਚ੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਪੁਰਾ ਬੀਜਮੀਰ੍ष੍ਯਯੈਵ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਤੇ ਉਹ ਬੀਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—
ਅਤਃ ਸਾ ਬਰ੍ਬਰੀਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਵਾਪਾऽਧ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਬਰੀ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਘਟੀਆ ਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਮृਤਦੁਃਖੋऽਸੌ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹੈਵ ਤੁ
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਭੁਲ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਕਾਰਤਿਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਕਾਨਨਂ ਰਾਜਨ੍ਗृਹੇ ਯਸ੍ਯਾऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,