ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੈष੍ਣਵਖਣ੍ਡੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਜਲਂਧਰੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਵृਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, 'ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼' ਵਾਲਾ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਚਕਾਰ ਮਾਯਯਾ ਗੌਰੀਂ ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਂ ਮੋਹਯਨ੍ਨਿਵ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਪਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਰਥੋਪਰਿ ਚ ਤਾਂ ਬਦ੍ਧਾਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਸ਼ਿਵਃ
ਰਥ ਉੱਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਗੌਰੀਂ ਤਥਾਵਿਧਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵੋऽਪ੍ਯੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ
ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਜਲਂਧਰੋ ਵੇਗਾਤ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਸਾਯਕੈਃ
ਫਿਰ ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ।
ਤਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸ ਤਾਂ ਮਾਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾऽਤੀਵ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਂ ਰੂਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਸੁਰਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਡਰ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸ਼ਾਪਂ ਦਦੌ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਂਭਨਿਸ਼ੁਂਭਯੋਃ
ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ਜਲਂਧਰੋ ਵੇਗਾਦ੍ਵਵਰ੍ष ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਫਿਰ ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੁਕਤੇਦਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
ਯਾਵਦ੍ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਸ੍ਯ ਬਾਣਗਣਂ ਜਵਾਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵृषਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਪਰਾਵृਤ੍ਤੋ ਰਣਾਂਗਣਾਤ੍ 2.4.22.
ਉਸ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਵੱਛ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪਰਮਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਰੌਦ੍ਰਵਪੁਰ੍ਧਰਃ
ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਦਹਦ੍ਰੋਦਸੀ ਵੇਗਾਤ੍ਪਪਾਤ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਰਥਾਤ੍ਕਾਯਃ ਪਪਾਤਾऽਸ੍ਯ ਨਾਦਯਨ੍ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ।
ਵृਨ੍ਦਾਦੇਹੋਦ੍ਭਵਂ ਤੇਜਸ੍ਤਦ੍ਗੌਰ੍ਯਾਂ ਵਿਲਯਂ ਗਤਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਜੋ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਾਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਹੈ।'
ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰਵਾਮਹੇ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਸ਼ਰਣ੍ਯਾਂ ਮੋਹਿਨੀਂ ਮਾਯਾਂ ਸਾ ਵਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮੋਹਨੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਯਦਿਚ੍ਛਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਭਵਾऽਭਵੌ ਤਨੋਤਿ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਦਾ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਾ ਹਿ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਭੇਦਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ ਜਗਤ੍ਯਸ਼ੇषੇ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਾ ਪਰਾ 2.4.22.
ਉਹ ਜੋ ਤੇਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਭੀਮੋਹਪਰਾਭਵਾਦੀਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਰੀਬੀ, ਭੁਲੇਖੇ, ਹਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਾਰਿਦ੍ਯਮੋਹਦੁਃਖਾਨਿ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਪृਸ਼ਂਤਿ ਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ, ਭੁਲੇਖਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਵਂਤਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਜੋਮਣ੍ਡਲਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਤੀਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਰ੍ਵ੍ਯੋਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਵਾਚ ਅਹਮੇਵ ਤ੍ਰਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹਾਂ।'
ਗੌਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਸ੍ਵਰਾ ਚੇਤਿ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਗੁਣੈਃ
'ਗੌਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ — ਇਹ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਰਜ, ਸਤ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ।'
ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨੇਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਤਦਾ ਨृਪ
ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਲ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਤੇ ਦੇਵਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਨੋਦਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਤਾਨ੍ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਆ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
ਨਿਰ੍ਵਪਧ੍ਵਂ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇष੍ਯਤਿ
'ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕਰਤਬ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'