ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ ਰਾਹੁਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਹੂ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਸਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—
ਸ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਥਨਂ ਦੇਵਕਾਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਥਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਪਿਤੁਰ੍ਮਥਨਂ ਤਦਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਥਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸੁਧਰ੍ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਦੂਤ ਸਵਰਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਦੂਤੋऽਹਂਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਯਦਾਹ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਸੁਣ, ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ ਪਿਤਾ ਮਥਿਤਃ ਸਾਗਰੋऽਦ੍ਰਿਣਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਮਥਿਆ?
ਇਤਿ ਦੂਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ
ਦੂਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦ੍ਰਯੋ ਮਦ੍ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ਥਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਪਹਾੜ ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਮਦ੍ਦ੍ਵਿषਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਦਿਤਿਜਾਃ ਪੁਰਾ 2.4.15.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦੈਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਂਖੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਨਦ੍ਵਿषਤ੍ਸਾਗਰਾਤ੍ਮਜਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਤਦ੍ਗਚ੍ਛ ਕਥਯਸ੍ਵਾऽਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਮਥਨਕਾਰਣਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤੋ ਦੂਤਸ੍ਤਦੇਂਦ੍ਰੇਣਾऽਗਮਦ੍ਭੁਵਮ੍
ਤੂੰ ਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਥਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਦਿਦਂ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯਾਯਾਕਥਯਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਦੈਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ।
ਦੈਤ੍ਯਸੇਨਾਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯਯੌ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਯੁਦ੍ਧੇ ਮृਤਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤੂਦਤਿष੍ਠਪਤ੍
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੰਦਾ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵਾਨਪਿ ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਤਤ੍ਰਾऽਜੀਵਯਦਂਗਿਰਾਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕੀਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪੁਨਰੇਵ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਠਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ,
ਤਵ ਸਂਜੀਵਿਨੀਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਵਾऽਨ੍ਯਤ੍ਰੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਤੇਰੀ ਸੰਜੀਵਨੀ ਵਿਦਿਆ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੀਵਯਤ੍ਯੇਵ ਤਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਦ੍ਰੋਣਾਦ੍ਰਿਂ ਤ੍ਵਮਪਾਹਰ
ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਪਹਾੜ ਲੈ ਜਾ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਸਾਗਰੇ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਨਰਾਗਾਨ੍ਮਹਾਹਵਮ੍ ।। 2.4.15.
ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਦੇਵਾਨ੍ਹਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਰੋਣਾਦ੍ਰਿਮਗਮਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਗੁਰੂ ਦ੍ਰੋਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਹृਤਂ ਦ੍ਰੋਣਂ ਧਿषਣੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਜਦੋਂ ਧਿਸ਼ਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪਹਾੜ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ।
ਪਲਾਯਧ੍ਵਂ ਹਵਾਦ੍ਦੇਵਾ ਨਾऽਯਂ ਜੇਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਯਤਃ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਓ! ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਦੇਵਾ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ।
ਦੇਵਾਨ੍ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਾਗਰਨਂਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ—
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਨਗਰੀਂ ਦੈਤ੍ਯੇ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ—
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਸੁਰੋऽਧਿਕਾਰੇष੍ਵਿਂਦ੍ਰਾਦਿਕਾਨਾਂ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ਯਤ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਸੁਰ ਦੇ ਹਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੁਨਰ੍ਦੈਤ੍ਯਂ ਸਮਾਯਾਂਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ—
ਨਮੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮਾਦਿਨਾਨਾਸ੍ਵਰੂਪੈਃ ਸਦਾਭਕ੍ਤਕਾਰ੍ਯੋਦ੍ਯਤਾਯਾऽਰ੍ਤਿਹਂਤ੍ਰੇ
ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ ਆਦਿ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਰਮਾ ਵਲ੍ਲਭਾਯਾऽਸੁਰਾਣਾਂ ਨਿਹਂਤ੍ਰੇ ਭੁਜਂਗਾਰਿਯਾਨਾਯ ਪੀਤਾਂਬਰਾਯ
ਰਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋ ਦੈਤ੍ਯਸਂਤਾਪਿਤਾਮਰ੍ਤ੍ਯਦੁਃਖਾਚਲਧ੍ਵਂਸਦਂਭੋਲਯੇ ਵਿष੍ਣਵੇ ਤੇ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।