ਤ੍ਰਿਪੁਰਘ੍ਨਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਨਮੋऽਧਂਕਨਿषੂਦਿਨੇ
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਵਾ, ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਿਰੂਪਾਯਾऽਤਿਰੂਪਾਯ ਬਹੁਰੂਪਾਯ ਸ਼ਂਭਵੇ
ਵਿਕਰਾਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕਾਲਾਂਤਕਾਯ ਕਾਲਾਯ ਕਾਲਭੋਗਿਧਰਾਯ ਚ
ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ-ਸਰਪ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਂਹਰਨ੍ਨਯਨਜ੍ਵਾਲਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਦਹਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾऽਨਯਾ ਤਵ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਗ੍ਨਿਰੇष ਸ਼ਮਂ ਯਾਤੁ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਭਾਲੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰੇ ਕਥਂ ਸ਼ਿਖੀ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਅੱਗ ਭਾਲੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸੋऽਪਤਤ੍ਸਿਂਧੁਗਂਗਾਯਾਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਚ ਸਂਗਮੇ
ਉਹ ਅੱਗ ਸਿੰਧੂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੀ।
ਤਾਵਤ੍ਸ ਬਾਲਰੂਪਤ੍ਵਮਗਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਰੁਰੋਦ ਚ 2.4.14.
ਉਥੇ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਂਤਾਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਨਾਦ੍ਬਧਿਰੀਕृਤਾਃ
ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਵਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਤਂ ਬਾਲਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬਾਲਂ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾऽऽਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵਾऽਦ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ: 'ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਅੱਜ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕਰੋ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਰਹੀਤ੍ਕੂਰ੍ਚੇ ਵਿਧੁਨ੍ਵਂਸ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਕਥਂਚਿਨ੍ਮੁਕ੍ਤਕੂਰ੍ਚੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਾਗਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਫੜ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾਇਆ; ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੋਟੀ ਛੁਟ ਗਈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਲਂਧਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਨੇਨੈਵੈष ਤਰੁਣਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਗਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ ਏष ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਸਰਿਤਾਂ ਨਾਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਤਰ੍ਧਾਨਮਾਗਮਤ੍
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਤਦਾ 2.4.14.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇਤਰ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਏ।
ਤੇ ਕਾਲਨੇਮਿਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤੋऽਸੁਰਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸੁਤਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਧੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਪਿ ਭੂਮਂਡਲਂ ਯਾਤਾ ਨਿਰ੍ਭਯਾਸ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ।
ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਿਰਸਂ ਰਾਹੁਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਹੂ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਸਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—
ਸ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਥਨਂ ਦੇਵਕਾਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਥਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਵਪਿਤੁਰ੍ਮਥਨਂ ਤਦਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਥਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਦੂਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸੁਧਰ੍ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਦੂਤ ਸਵਰਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਦੂਤੋऽਹਂਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਯਦਾਹ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਸੁਣ, ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਮ ਪਿਤਾ ਮਥਿਤਃ ਸਾਗਰੋऽਦ੍ਰਿਣਾ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਮਥਿਆ?
ਇਤਿ ਦੂਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ
ਦੂਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦ੍ਰਯੋ ਮਦ੍ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ਥਾਃ ਕृਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਪਹਾੜ ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਮਦ੍ਦ੍ਵਿषਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਦਿਤਿਜਾਃ ਪੁਰਾ 2.4.15.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦੈਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਂਖੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਨਦ੍ਵਿषਤ੍ਸਾਗਰਾਤ੍ਮਜਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।