ਤੇਨਾऽਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੁਲਸੀਭਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਥਮੇषਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਨਾਰਦ?
ਸੇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸ਼ਿਵਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਗਾਤ੍ਕੈਲਾਸਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ਗਤਃ ਸ਼ਿਵਗृਹਂ ਤਾਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ—
ਸ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋਃ ਕ੍ਵ ਗਤੋ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੀ? ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ?'
ਤਤਃ ਕੁਦ੍ਧੋ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਸ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵਜਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ:
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਹਨ੍ਮਿ ਵਜ੍ਰੇਣ ਕਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਾਤਾऽਸ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ—ਤੇਰੇ ਵਾਂਗਾ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੋ ਨੀਲਤ੍ਵਮਗਾਦ੍ਵਜ੍ਰਂ ਚ ਭਸ੍ਮਤਾਮ੍ 2.4.14.
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਜਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੋऽਭਵਤ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ।
ਤ੍ਰਿਪੁਰਘ੍ਨਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਨਮੋऽਧਂਕਨਿषੂਦਿਨੇ
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਵਾ, ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਿਰੂਪਾਯਾऽਤਿਰੂਪਾਯ ਬਹੁਰੂਪਾਯ ਸ਼ਂਭਵੇ
ਵਿਕਰਾਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕਾਲਾਂਤਕਾਯ ਕਾਲਾਯ ਕਾਲਭੋਗਿਧਰਾਯ ਚ
ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ-ਸਰਪ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਂਹਰਨ੍ਨਯਨਜ੍ਵਾਲਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਦਹਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾऽਨਯਾ ਤਵ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਗ੍ਨਿਰੇष ਸ਼ਮਂ ਯਾਤੁ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਭਾਲੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰੇ ਕਥਂ ਸ਼ਿਖੀ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਅੱਗ ਭਾਲੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸੋऽਪਤਤ੍ਸਿਂਧੁਗਂਗਾਯਾਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਚ ਸਂਗਮੇ
ਉਹ ਅੱਗ ਸਿੰਧੂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੀ।
ਤਾਵਤ੍ਸ ਬਾਲਰੂਪਤ੍ਵਮਗਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਰੁਰੋਦ ਚ 2.4.14.
ਉਥੇ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਂਤਾਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਨਾਦ੍ਬਧਿਰੀਕृਤਾਃ
ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਰੋਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਵਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਤਂ ਬਾਲਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬਾਲਂ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾऽऽਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵਾऽਦ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ: 'ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਅੱਜ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕਰੋ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਰਹੀਤ੍ਕੂਰ੍ਚੇ ਵਿਧੁਨ੍ਵਂਸ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਕਥਂਚਿਨ੍ਮੁਕ੍ਤਕੂਰ੍ਚੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਾਗਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਫੜ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾਇਆ; ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੋਟੀ ਛੁਟ ਗਈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਲਂਧਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਨੇਨੈਵੈष ਤਰੁਣਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਗਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਤ ਏष ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਸਰਿਤਾਂ ਨਾਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਤਰ੍ਧਾਨਮਾਗਮਤ੍
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਤਦਾ 2.4.14.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇਤਰ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਏ।
ਤੇ ਕਾਲਨੇਮਿਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤੋऽਸੁਰਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸੁਤਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਧੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇऽਪਿ ਭੂਮਂਡਲਂ ਯਾਤਾ ਨਿਰ੍ਭਯਾਸ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ।