ਤਾਵਤ੍ਸਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਯਾਤਮਂਬਰਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਦਾ ਵਿਮਾਨ ਦੇਖਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯੇਨ ਮਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਗਤਾऽਭਵਤ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਆ ਗਈ।
ਆਗਤੋऽਹਂ ਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਤਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਮਯਾ ਸਹ
ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਪਿਤਾ ਤੇ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾऽਭੂਤ੍ਸਤ੍ਰਾਜਿਦਭਿਧੋ ਹ੍ਯਯਮ੍
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯੇਨ ਬਹੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਿਨੀ
ਕਾਰਤਿਕ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਯਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਵਾਂਗਣਗਤਃ ਸ਼ੁਭੇ 2.4.13.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਤੇਰੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼ ਉਪਜ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗਂ ਨ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਸਤ੍ਯੋਵਾਚ ਮਾਸਾਨਾਂ ਤੁ ਕਥਂ ਨਾਮ ਸ ਮਾਸਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਵਰਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਦੱਸ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਂਤੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਾ
ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੱਥੇ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਪृਥੋਰ੍ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਮਹਰ੍षੇਰ੍ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਚ
ਵੇਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਥੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਮਧਿਕਾਰਾਞ੍ਜਹਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸੁਵਰ੍ਣਾਦ੍ਰਿਗੁਹਾਦੁਰ੍ਗਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਦਯਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ
ਹृਤਾਧਿਕਾਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਮਯਾ ਯਦ੍ਯਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਛਿਨ ਗਈ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਮਯਾ ਦੇਵਾ ਵੇਦਮਨ੍ਤ੍ਰਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਦ੍ਰਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖਿਆ।
ਨੀਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇਨ ਤੇ ਵੇਦਾਸ੍ਤਦ੍ਭਯਾਤ੍ਤੇ ਨਿਰਾਕ੍ਰਮਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ ਲੈ ਲਏ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਨ੍ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਃ ਸ਼ਂਖੋऽਪਿ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਤਰ੍ਗਤੋ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਅਥ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬੋਧਿਤਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਹ 2.4.13.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪाकर ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਊਰ੍ਜਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ
ਉਰਜਾ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਵੇਦਾਃ ਸ਼ਂਖਹृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਂਤ੍ਯੁਦਕਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਲੈ ਲਏ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਵੇਦਾਸ੍ਤੁ ਮਂਤ੍ਰਬੀਜਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਕਾਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪ੍ਰਾਤਃਸ੍ਨਾਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤ੍ਯਹਮਪਿ ਭਵਾਮਿ ਜਲਮਧ੍ਯਗਃ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਾਂਗਾ।
ਕਾਤਿਕਵ੍ਰਤਿਨਾਂ ਚੇਂਦ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਦਾ ਖਾਤ੍ਪਪਾਤ ਜਲੇ ਵਿਂਧ੍ਯਵਾਸਿਨਃ ਕਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਇੰਦ੍ਰਾ, ਜੋ ਕਾਤਿਕ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਖਾਸੁਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬਦਰੀਵਨਮਾਗਮਤ੍
ਸ਼ੰਖਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਦਰੀ ਵਣ ਨੂੰ ਗਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਜਲਾਂਤਰਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਯੂਯਂ ਵੇਦਾਨ੍ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਗਥ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਦੇਵਤਾਗਣਸਂਯੁਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਖੁੰਝੇ ਹੋਏ ਵੇਦ ਲੱਭੋ; ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ।
ਉਦ੍ਧृਤਾਸ਼੍ਚ ਸਬੀਜਾਸ੍ਤੇ ਵੇਦਾ ਯਜ੍ਞਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਵੇਦ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੁੜ ਲੱਭ ਲਏ।
ਸ ਸ ਏਵ ऋषਿਰ੍ਜਾਤਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗਾ, ਰਾਜਾ।
ਵਿष੍ਣਵੇ ਸਵਿਧਾਤ੍ਰੇ ਤੇ ਲਬ੍ਧਾਨ੍ਵੇਦਾਨ੍ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਵੇਦ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ।
ਅਯਜਦ੍ਵਾਜਿਮੇਧੇਨ ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸਂਯੁਤਃ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।
ਹਰ੍षਕਾਲੋऽਯਮਸ੍ਮਾਕਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਰਦੋ ਭਵ
ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।
ਸ੍ਥਾਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਰੁਹਿਣੋ ਵੇਦਾਨ੍ਨष੍ਟਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਇਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਵੇਦ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।