ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਂਤਿਸ੍ਤਥਾ ਕਾਂਤਿਰ੍ਮਾਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੇਵ ਚ
ਧਾਤਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ।
ਇਂਦਿਰਾ ਲੋਕਮਾਤਾ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਕਮਲਾ ਤਥਾ 2.4.12.
ਇੰਦਿਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਲਿਆਣੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਵੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਮੇਧਾਂ ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਦੇਹਿ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ।
ਬਲਿਪ੍ਰਦਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ 2.4.12.
ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਨਾਨਂ ਹਿ ਯਤ੍ਨਤਃ 2.4.12.
ਇਸ ਲਈ, ਵੈਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰ।
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਕृਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਕਂਠਸ੍ਥਾਂ ਯੋ ਵਹੇਨ੍ਨਹਿ 2.4.12.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇऽਨ੍ਨਂ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ੍षੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਾऽऽਨਨਾ ਸਤ੍ਯਾ ਵਾਸੁਦੇਵਮਥਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਚੀ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਤਪੋ ਵਾऽਪਿ ਕਿਂ ਨੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਕੀ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਿਆ ਸੀ?
ਯੇਨਾऽਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਜਾ ਦੇਵ ਤਵਾਂਗਾਰ੍ਦ੍ਧਹਰਾऽਭਵਮ੍ ਤਵਾऽਹਂ ਵਲ੍ਲਭਾ ਜਾਤਾ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮਮਾऽਖਿਲਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਬਣੀ; ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਪੁਣ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਕृਤਵਤੀ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਆਤ੍ਰੇਯੋ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਆਤਰੇਯ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਸ੍ਵਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਚਂਦ੍ਰਨਾਮ੍ਨੇ ਦਦੌ ਸੁਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ, ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਚੰਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ।
ਤੌ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨਂ ਯਾਤੌ ਕੁਸ਼ੇਧ੍ਮਾਹਰਣਾਰ੍ਥਿਨੌ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ੍ਵਸ੍ਵਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਗਤਾਵੁਭੌ
ਆਪਣੀ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਪਿਤृਭਰ੍ਤृਜਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਤ੍ 2.4.13.
ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਇਆ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪਾਰਲੌਕੀਂ ਤਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਲੋਕੀ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਵ੍ਰਤਦ੍ਵਯਂ ਤਯਾ ਸਮ੍ਯਗਾਜਨ੍ਮਮਰਣਾਤ੍ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੋ ਵ੍ਰਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਏ।
ਇਤ੍ਥਂ ਗੁਣਵਤੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦ ਵ੍ਰਤਿਨੀ ਹ੍ਯਭੂਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।
ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਗਂਗਾਂ ਗਤਾ ਕਾਂਤੇ ਕਥਂਚਿਚ੍ਛਨਕੈਸ੍ਤਦਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ।
ਤਾਵਤ੍ਸਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਯਾਤਮਂਬਰਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਦਾ ਵਿਮਾਨ ਦੇਖਿਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯੇਨ ਮਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਗਤਾऽਭਵਤ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਆ ਗਈ।
ਆਗਤੋऽਹਂ ਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਤਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਮਯਾ ਸਹ
ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਪਿਤਾ ਤੇ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾऽਭੂਤ੍ਸਤ੍ਰਾਜਿਦਭਿਧੋ ਹ੍ਯਯਮ੍
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਪੁਣ੍ਯੇਨ ਬਹੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਿਨੀ
ਕਾਰਤਿਕ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਯਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਵਾਂਗਣਗਤਃ ਸ਼ੁਭੇ 2.4.13.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਤੇਰੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼ ਉਪਜ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਤੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗਂ ਨ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਸਤ੍ਯੋਵਾਚ ਮਾਸਾਨਾਂ ਤੁ ਕਥਂ ਨਾਮ ਸ ਮਾਸਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਵਰਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਦੱਸ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ?
ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਂਤੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਾ
ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੱਥੇ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਪृਥੋਰ੍ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਮਹਰ੍षੇਰ੍ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਚ
ਵੇਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਥੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਮਧਿਕਾਰਾਞ੍ਜਹਾਰ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।