ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਂ ਚ ਤੁਲਸੀ ਮृਤ੍ਤਿਕਾ ਦ੍ਵਾਰਕੋਦ੍ਭਵਾ
ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਫਲ, ਤੁਲਸੀ, ਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ,
ਯਾਵਦ੍ਦਿਨਾਨਿ ਵਹਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਲਾਂ ਕਲੌ ਨਰਃ 2.4.12.
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ,
ਮਾਲਾਯੁਗ੍ਮਂ ਵਹੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤ੍ਰੀਤੁਲਸਿਸਂਭਵਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ,
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਗਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਧਾਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ,
ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਯਃ ਸੂਪਭਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਂ ਤਥਾ
ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਉਥੇ ਖੁਦ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਪ, ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਦਿ,
ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲੈਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਹਰਿਂ ਯਜੇਤ੍
ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀ ਧਾਤ੍ਰੀਯੁਕ੍ਤਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ
ਜਦੋਂ ਤੁਲਸੀ ਧਾਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,
ਧਰ੍ਮਦਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ ਹ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮਦੱਤ ਦੁਜਾ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ,
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਨ ਸੇਵ੍ਯਾ ਸਾ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਪੁਰਾ
ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ,
ਤਦ੍ਦਿਨਾऽऽਰਭ੍ਯ ਸਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਦੈਵੀ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਯਂਤਿ ਨਰਾ ਯੇ ਵੈ ਤੇ ਵੈ ਵੈਕੁਣ੍ਠਗਾਮਿਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਵਾऽਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਥਾऽਪਿ ਵਾ ।। 2.4.12.
ਦਸਵੇਂ ਜਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਨੂੰ,
ਸਰ੍ਵੋਪਸ੍ਕਰਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵृਦ੍ਧਬਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਃ
ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਛੋਟਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਚੂਤੈਰ੍ਬਕੈਸ੍ਤਥਾऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥੈਃ ਪਿਚੁਮਂਦੈਃ ਕਦਂਬਕੈਃ
ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਬਗਲੇ, ਅਸ਼ਵਤਥ ਰੁੱਖ, ਪਿਚੁਮੰਡਾ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ,
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪੁਣ੍ਯਾऽਹਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪੁਰਾ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਿਕਾਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਾਂ ਚ ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਯਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਇੱਕ ਚੌਕੋਣੀ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਲੰਬੀ ਤੇ ਸੁਭ ਮੰਚ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਉਪਵੇਸ਼ਾਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਹ੍ਯਲਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੁ ਧਾਤੁਭਿਃ
ਦੇਵੀ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮੇਖਲਾਤ੍ਰਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲਚ੍ਛਦਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਵੇ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪਿੱਛੋਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਯਸਾऽऽਜ੍ਯਗੁਡਸੂਪਪਾਲਾਸ਼ਸਮਿਧਾ ਤਥਾ
ਖੀਰ, ਘੀ, ਗੁੜ, ਦਾਲ, ਪਲਾਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਧਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਂਤਿਸ੍ਤਥਾ ਕਾਂਤਿਰ੍ਮਾਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੇਵ ਚ
ਧਾਤਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ।
ਇਂਦਿਰਾ ਲੋਕਮਾਤਾ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਕਮਲਾ ਤਥਾ 2.4.12.
ਇੰਦਿਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਲਿਆਣੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਵੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਮੇਧਾਂ ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਦੇਹਿ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ।
ਬਲਿਪ੍ਰਦਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ 2.4.12.
ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਨਾਨਂ ਹਿ ਯਤ੍ਨਤਃ 2.4.12.
ਇਸ ਲਈ, ਵੈਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰ।
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਕृਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਕਂਠਸ੍ਥਾਂ ਯੋ ਵਹੇਨ੍ਨਹਿ 2.4.12.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇऽਨ੍ਨਂ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ੍षੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਾऽऽਨਨਾ ਸਤ੍ਯਾ ਵਾਸੁਦੇਵਮਥਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਚੀ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਤਪੋ ਵਾऽਪਿ ਕਿਂ ਨੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਕੀ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਿਆ ਸੀ?
ਯੇਨਾऽਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਜਾ ਦੇਵ ਤਵਾਂਗਾਰ੍ਦ੍ਧਹਰਾऽਭਵਮ੍ ਤਵਾऽਹਂ ਵਲ੍ਲਭਾ ਜਾਤਾ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮਮਾऽਖਿਲਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਬਣੀ; ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।