ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਿਗਣਾਨ੍ਹਂਤੁਂ ਕृਤੇਚ੍ਛਃ ਪ੍ਰਾਣਿਘਾਤਕਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਅਥੋਵਾਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਨਤ੍ਵਾ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ 2.4.12.
ਫਿਰ, ਦੁਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਮਾਸਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਤਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਚ ਪੂਜਨਮ੍
ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੋ ਕੋਈ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਵ੍ਯਾਧਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ऋषਿਣਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੀਮਾਰ ਦੁਜਾ ਵੀ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਥ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਕੇ,
ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਗਾਧਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਧਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਕੇਸ਼ਵਾऽਗ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ—
ਮੂषਕੋऽਪਿ ਚ ਦੁਰ੍ਯੋਨੇਰ੍ਮੁਕ੍ਤ ਊਰ੍ਜਕਥਾਸ਼੍ਰੁਤੇਃ
ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਨੀਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਆਮਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਨਭੋਜਨਮਾਚਰੇਤ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਾਨਿ ਮਾਧਵਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਆਮਲਾ ਦੇ ਪੇੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਟ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਰੌ ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਆਮਲਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਹੋ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਾਨ੍ 2.4.12.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਕृਤੇ ਵ੍ਰਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਹਰਿਵਲ੍ਲਭੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਤ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਹਰੇਰ੍ਨਾਰ੍ਪਿਤਭੋਗਾਚ੍ਚ ਭੋਜਨੇ ਸੂਰ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਭੋਜਨ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਭੋਜਨਾਵਸਰੇ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦੋषਸ੍ਤੁ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਛੂਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ,
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ ਤਥਾ ਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯੇ
ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਭੋਜਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਆਮਲਾ ਦੇ ਪੇੜ ਹੇਠਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੋ ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਲਾਂ ਤੁ ਯੋ ਵਹੇਤ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ,
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੀਪਮਾਲਾਰ੍ਪਣਂ ਨਰਃ
ਆਮਲਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰੌ ਪੂਜ੍ਯੌ ਤੁਲਸ੍ਯਧੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੋਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਤਲੇ ਯੇਨ ਸਕृਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਮਲਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾਮਲਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਤੁ ਭੁਂਜੀਤ ਨ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। 2.4.12.
ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਆਮਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੁਦ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਲੱਖਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋ ਲੋਕੇ ਧਤ੍ਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਜੋ ਆਮਲਾ ਦਾ ਫਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਵਿਲਿਪ੍ਤਾਂਗੋ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੈ,
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਾਨਿ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਹਤੇ ਕਰਸਂਪੁਟੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਸ਼੍ਰੀਕਾਮਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਮਲਕੈਰ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਮੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਮਲਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਵੇ।
ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਂਕ੍ਰਾਂਤੌ ਰਵਿਵਾਸਰੇ
ਨੌਂਵੇਂ ਦਿਨ, ਨਵੇਂ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਤੇ ਜਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ,
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਪਿਂਡਂ ਤ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ,
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪਾਣੌ ਮੁਖੇ ਚੈਵ ਬਾਹ੍ਵੋਃ ਕਂਠੇ ਤੁ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ, ਹੱਥ, ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਗਲ ਵਿਚ ਰੱਖੇ,
ਯਾਵਲ੍ਲੁਠਤਿ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥਾ ਧਾਤ੍ਰੀਮਾਲਾ ਨਰਸ੍ਯ ਹਿ ।। ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਲੁਂਠਤਿ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਧਾਤਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਸਮੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।