ਯੈਰ੍ਭਗਿਨ੍ਯਃ ਸੁਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨਾਦਿਤੋषਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੈਣਾਂ, ਜੋ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍
ਇਹ ਕੰਮ ਸੁਭਾਗਾ, ਇਜ਼ਤਦਾਰ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। 2.4.11.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਤਤ੍ਰਾऽਪਰਾਹ੍ਨੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਯਮਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯਮੁਨਾऽऽਗਤ੍ਯ ਯਮਂ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤ੍ਪੁਰਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਯਮੁਨਾ ਆ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਦ੍ਯਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਵਦਤੇ ਯਮਃ
ਯਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ, 'ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ।'
ਤਦੈਕਦਾ ਯਮੁਨਯਾ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰਾਨ੍ਨਿਮਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਕੀਯਜਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਣੈਃ ਸਹ ਰਵੇਃ ਸੁਤਃ
ਨਰਕ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਕृਤਾਭ੍ਯਂਗੋ ਯਮੁਨਯਾ ਤੈਲੈਰ੍ਗਂਧਮਨੋਹਰੈਃ
ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਤੇਲਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਨੂੰ ਮਲਿਆ।
ਤਤੋऽਲਂਕਾਰਕਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚਂਦਨਮ੍
ਫਿਰ ਗਹਣੇ ਦਿੱਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਭਾਜਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਮੋऽਪਿ ਭਗਿਨੀਮਲਂਕਾਰੈਃ ਸਮਰ੍ਚਯਤ੍ ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਯਮ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਕਹਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮੋਚਨੀਯਾਃ ਪਾਪਿਨੋ ਨਰਕਾਦ੍ਯਮ ਤੇषਾਂ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦੇਹਿ ਤ੍ਵਮੇਤਦੇਵ ਵृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ, ਹੇ ਯਮ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ, ਇਹੀ ਮੈਂ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ।
ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਚ ਭਗਿਨੀਗੇਹੇ ਭਗਿਨੀਂ ਪੂਜਯੇਦਪਿ
ਉਹ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰੇਸ਼ੈਸ਼ਾਨਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਯਮਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਵੀਰੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਯਮ-ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪਠੇਦੇਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਆਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ।
ਯਮੋ ਨਿਹਂਤਾ ਪਿਤृਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਦਂਡਧਰਸ਼੍ਚ ਕਾਲਃ
ਯਮ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੰਡ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਮਾਂ।
ਤਤੋ ਯਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭਗਿਨੀਗृਹਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਫਿਰ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਤਸ੍ਤਵਾਨੁਜਾਤਾऽਹਂ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਕ੍ਤਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਭਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਜਨਮੀ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
ਤਤਃ ਸਂਤੋष੍ਯ ਭਗਿਨੀਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਰਣਾਦਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨृਪੈਃ ਕਾਰਾਗृਹੇ ਯੇ ਚ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਮਮ ਵਾਸਰੇ 2.4.11.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਦਿਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਵਿਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਯਾ ਪਾਪਾ ਨਰਕੇਭ੍ਯੋऽਦ੍ਯ ਵਾਸਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅੱਜ ਪਾਪੀ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਨੀਯਸੀ ਸ੍ਵਸਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਦਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦਭਾਵੇ ਮਾਤृष੍ਵਸੁਰ੍ਮਾਤੁਲਸ੍ਯਾऽऽਤ੍ਮਜਾ ਤਥਾ
ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾऽਭਾਵੇ ਮਾਨਨੀਯਾ ਭਗਿਨੀ ਕਾਚਿਦੇਵ ਹਿ
ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦਭਾਵੇਪ੍ਯਰਣ੍ਯਾਨੀਂ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਹੋਦਰਾਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਗੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਭੁਂਜਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਨਰਕੇ ਤੇ ਪਤਂਤਿ ਚ
ਜੋ ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦृषਿਵਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਕਾਰਿਣਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯਮਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਗਿਨੀਗृਹਭੋਜਨਮ੍
ਜੋ ਯਮਦਵਿਤੀਯਾ ਦੇ ਦਿਨ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯਾ ਤੁ ਭੋਜਯਤੇ ਨਾਰੀ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਭ੍ਰਾਤृਕੇ ਤਿਥੌ
ਉਹ ਔਰਤ ਜੋ ਭਰਾ ਨੂੰ ਭਰਾ ਦੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ—