ਇਹ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਪੁਲਾਨ੍ਭੋਗਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨ ਚਾਹੇ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ—
ਕਥਾਂ ਯਮਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮਦੁਤੀਆ ਦੀ ਕਥਾ ਜਰੂਰ ਸੁਣੇ।
ਭਾਨੁਜਾਯਾਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਮਲੋਕਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ 2.4.11.
ਭਾਨੁ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੌਨਕ
ਹੇ ਸ਼ਉਨਕ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ—
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਨਾਰਕੀਯਾਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ
ਉਸ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਹਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾऽऽਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸਂਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਯਮਦ੍ਵਿਤੀਯੇਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਯਮਦੁਤੀਆ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਭਗਿਨੀਹਸ੍ਤਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਸਨਮਾਰੂਢੋ ਦਂਡਮੁਦ੍ਗਰਭृਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਮਹਿਸ਼ ਦੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਲਾਠੀ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯੈਰ੍ਭਗਿਨ੍ਯਃ ਸੁਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨਾਦਿਤੋषਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੈਣਾਂ, ਜੋ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍
ਇਹ ਕੰਮ ਸੁਭਾਗਾ, ਇਜ਼ਤਦਾਰ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। 2.4.11.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਤਤ੍ਰਾऽਪਰਾਹ੍ਨੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਯਮਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯਮੁਨਾऽऽਗਤ੍ਯ ਯਮਂ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤ੍ਪੁਰਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਯਮੁਨਾ ਆ ਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਅਦ੍ਯਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪਰਸ਼੍ਵੋ ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਵਦਤੇ ਯਮਃ
ਯਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ, 'ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ।'
ਤਦੈਕਦਾ ਯਮੁਨਯਾ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰਾਨ੍ਨਿਮਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਕੀਯਜਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਣੈਃ ਸਹ ਰਵੇਃ ਸੁਤਃ
ਨਰਕ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਕृਤਾਭ੍ਯਂਗੋ ਯਮੁਨਯਾ ਤੈਲੈਰ੍ਗਂਧਮਨੋਹਰੈਃ
ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਤੇਲਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਨੂੰ ਮਲਿਆ।
ਤਤੋऽਲਂਕਾਰਕਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚਂਦਨਮ੍
ਫਿਰ ਗਹਣੇ ਦਿੱਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਭਾਜਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਮੋऽਪਿ ਭਗਿਨੀਮਲਂਕਾਰੈਃ ਸਮਰ੍ਚਯਤ੍ ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਯਮ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਕਹਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮੋਚਨੀਯਾਃ ਪਾਪਿਨੋ ਨਰਕਾਦ੍ਯਮ ਤੇषਾਂ ਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦੇਹਿ ਤ੍ਵਮੇਤਦੇਵ ਵृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ, ਹੇ ਯਮ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ, ਇਹੀ ਮੈਂ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ।
ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਚ ਭਗਿਨੀਗੇਹੇ ਭਗਿਨੀਂ ਪੂਜਯੇਦਪਿ
ਉਹ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰੇਸ਼ੈਸ਼ਾਨਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਯਮਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਵੀਰੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਯਮ-ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪਠੇਦੇਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਆਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ।
ਯਮੋ ਨਿਹਂਤਾ ਪਿਤृਧਰ੍ਮਰਾਜੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਦਂਡਧਰਸ਼੍ਚ ਕਾਲਃ
ਯਮ, ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੰਡ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਮਾਂ।
ਤਤੋ ਯਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭਗਿਨੀਗृਹਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਫਿਰ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਾਤਸ੍ਤਵਾਨੁਜਾਤਾऽਹਂ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭਕ੍ਤਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਭਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਜਨਮੀ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
ਤਤਃ ਸਂਤੋष੍ਯ ਭਗਿਨੀਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਰਣਾਦਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।