ਇषਾਸਿਤਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਮਿਨ੍ਦੁਕ੍ਸ਼ਯਤਿਥਾਵਪਿ
ਚੰਦ ਦੇ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ,
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਲਗ੍ਨਮੇਤਚ੍ਚ ਦੀਪੋਤ੍ਸਵਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਰਸਮ ਦੀਪਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰਂ ਯਾਚਸ੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਦ੍ਯਨ੍ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ 2.4.9.
ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਕਿਂ ਯਾਚਨੀਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਯਾ ਤਥਾ
ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਯਾऽਦ੍ਯ ਤੇ ਧਰਾ ਦਤ੍ਤਾ ਵਾਮਨਚ੍ਛਦ੍ਮਰੂਪਿਣੇ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਦਰ ਪਾ ਕੇ ਆਇਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਮਿਤਲੇ ਰਾਜ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਘਸ੍ਰਤ੍ਰਯੇ ਹਰੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਹੋਵੇ।
ਮਦ੍ਰਾਜ੍ਯੇ ਯੇ ਦੀਪਦਾਨਂ ਭੁਵਿ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ,
ਮਮ ਰਾਜ੍ਯੇ ਗृਹੇ ਯੈषਾਮਂਧਕਾਰਃ ਪਤਿष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਆਵੇਗਾ,
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਯੇ ਦੀਪਾਨ੍ਨਰਕਾਯ ਦਦਂਤਿ ਚ
ਤੇ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,
ਬਲਿਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯੈਰ੍ਨ ਦੀਪਾਵਲਿਃ ਕृਤਾ
ਜਿਹੜੇ ਬਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਦੀਪਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ,
ਬਲਿਰਾਜ੍ਯੇ ਤੁ ਯੇ ਲੋਕਾਃ ਸ਼ੋਕਾऽਨੁਤ੍ਸਾਹਕਾਰਿਣਃ
ਪਰ ਬਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੁਖ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਤ੍ਰਯੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਬਲੇਰਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਯਾਚਯੇਤ੍ ਦਦਾਵਤਿਥਯੇਂਦ੍ਰਾਯ ਬਲਿਂ ਪਾਤਾਲਵਾਸਿਨਮ੍
ਚੌਦਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਲੀ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਾਸੀ ਬਲੀ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਪਤੇਰਿਤ੍ਥਂ ਹਰਿਣਾ ਤਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ 2.4.9.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਮਹਾ ਰਾਤੀ ਆਈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ!
ਬਲਿਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਕ੍ਸ਼ਗਂਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ
ਬਲੀ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਸਾਰੇ
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਹृष੍ਯਂਤਿ ਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਚ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ
ਰਾਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
ਬਲਿਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾ ਲੋਕਾਃ ਸੁਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਬਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤੁਲਾਸਂਸ੍ਥੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੌ ਪ੍ਰਦੋषੇ ਭੂਤਦਰ੍ਸ਼ਯੋਃ
ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੂਲਾ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ,
ਨਰਕਸ੍ਥਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੇ ਮਾਰ੍ਗਂ ਤੁ ਵ੍ਰਤਾਤ੍ਸਦਾ
ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸਤੇ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨੇ ਮਾਸਿ ਭੂਤਾਦਿਤਿਥਯਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਆਸ਼ਵੀਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਭੂਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਿਥੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਸ੍ਯੁਃ ਸਂਗਵਾਦਰ੍ਵਾਗੇਤਾਸ਼੍ਚ ਤਿਥਯਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਜੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਿਥੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ,
ਕੌਮੋਦਿਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਅਸੀਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕਉਮੋਦਿਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਭਵੇਤ੍ 2.4.9.
ਉਹ ਕੌਣਸਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਹਰ੍षਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਕ੍ਰੀਡਾ ਕਾऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਖੇਡ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾऽਥ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਰ੍ਵਣਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਘृਤਾਦਿਭਿਃ
ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਾਰਵਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ,
ਤਤਃ ਪ੍ਰਦੋषਸਮਯੇ ਪੂਜਯੇਦਿਂਦਿਰਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਭ ਇੰਦਿਰਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੈਃ ਪਲ੍ਲਵੈਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚਾऽਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ,
ਸਂਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵਨਾਰ੍ਯੋऽਪਿ ਵਹੁਭਿਸ਼੍ਚੋਪਚਾਰਕੈਃ
ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਮੋਚਿਤਾਃ ਪੁਰਾ
ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।