ਸ਼ਂਸਂਤੌ ਤੁਲਸੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਦ ਮਾਸੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਹਰਿਤੁष੍ਟਿਦੇ
ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਦ, ਇਸ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ,
ਏਵਮਂਗ ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ 2.4.8.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਵਰਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਗੋਧੂਲਿਕਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਤ੍ਸਪੂਜਨੇ
ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਗੋਧੂਲੀ ਵੇਲੇ, ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਤ੍ਸਪੂਜਾ ਵਟੇ ਚੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਚਂਦਨਾਦਿਭਿਰਾਲਿਪ੍ਯ ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਭਿਰਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ।
ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਤੈਲਪਕ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਥਾਲੀਪਕ੍ਵਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਉਸ ਦਿਨ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੇਲ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਦਿਨਾਂਤੇ ਸੂਰ੍ਯਬਿਂਬਾਰ੍ਧਾਦੁਭਯਤ੍ਰ ਘਟੀਦਲਮ੍
ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਚਿੱਤਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਦੀਪਾਨ੍ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਾऽऽਦੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰਾਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੀਵੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ।
ਲਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਦੀਪਾਨੁਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਸਾਰੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖੋ।
ਜ੍ਵਾਲਾ ਚੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸਂਸ੍ਥਾ ਸਤੇਜਸ੍ਕਾ ਸ਼ਿਖਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਜੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਵੇ, ਚੁੰਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ...
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਕृष੍ਣਪਤ੍ਰੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਦਿषੁ ਪਂਚਸੁ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ,
ਪਕ੍ਸ਼ਂ ਸਂਸੂਚਯਤ੍ਯਾਦਿਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮਾਸਮੇਵ ਚ ਵਰ੍षਂ ਤੁ ਪਂਚਮੋ ਦੀਪਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇਤ੍
ਪਹਿਲਾ ਦੀਵਾ ਪੱਖ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਮਹੀਨੇ ਦਾ; ਪੰਜਵਾਂ ਦੀਵਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ਸਂਭਵਾ ਦੀਪਾ ਅਂਧਕਾਰਵਿਨਾਸ਼ਕਾਃ ।। 2.4.9.
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦੀਵੇ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਚ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਤਤੋ ਨੀਰਾਜਯੇਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਧ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਲੜੀਵਾਰ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਦੌ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਹਸ੍ਤਿਨਸ਼੍ਚ ਤੁਰਂਗਮਾਨ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨੀਰਾਜਿਤਾਨ੍ਦੀਪਾਨ੍ਸ੍ਵਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਅਤਿਰਕ੍ਤੇषੁ ਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕृष੍ਣਸ਼ਿਖੇषੁ ਚ
ਦੀਵੇ ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖੋ; ਜੇ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਾਲੀ ਬੱਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਂਗੀਨਾਮ ਗੋਪਾਲਾ ਤਯੈਤਚ੍ਚ ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤਮ੍
ਗੋਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਏਕਾਂਗੀਨੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
* ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੋਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਤੁ
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗਾਈਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਗੋਵ੍ਰਤਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਨ ਗੋਭਿਰ੍ਵਿਚ੍ਯੁਤਾ ਭੁਵਿ
ਇਸ ਗੋਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗਾਈਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਦੀਪੋਤ੍ਸਵ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਦੀਪੋਤਸਵ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਦਂਤਧਾਵਨਮ੍
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਕੇ,
ਕਾਰ੍ਯ ਏਤਦ੍ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਂਤੇ ਤਥਾ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋਤ੍ਸਵਃ
ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਗੋਵਰਧਨ ਦਾ ਉਤਸਵ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯਾऽਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ 2.4.9.
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ,
ਪੁਰਾ ਹੇਮਨਕਸ੍ਯੈਵ ਬਾਲਕਸ਼੍ਚਾऽਪਮृਤ੍ਯੁਤਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੇਮਨਕ ਦਾ ਪੁੱਤ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਤਾ ਊਚੁਃ ਯਥਾ ਨ ਜੀਵਿਤਾਦ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯੇਦੀਦृਸ਼ੇ ਤੁ ਮਹੋਤ੍ਸਵੇ
ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਐਸੇ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਨਾ ਵੰਞ ਜਾਵੇ,
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯਾऽਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮੁਖੇ
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾऽਨੇਨ ਭੋ ਦੂਤਾਃ ਸਮਾਨੇਯਃ ਸ ਨੋਤ੍ਸਵੇ
ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੂਤੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਪਾਸ਼ਦਂਡਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਲੇਨ ਚ ਮਯਾ ਸਹ
ਮੈਂ, ਮੌਤ, ਪਾਸ ਤੇ ਡੰਡਾ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯੋ ਦੀਪਂ ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਸਮਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪਖਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।