ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਮਹਿਮਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਦृਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਇਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਰਾ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੌ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ 2.4.8.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਲਏ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਯੁਕ੍ਤੌ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੱਚ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਗਚ੍ਛਤਾਵੇਕਤੋ ਵਿਪ੍ਰੌ ਕਾਂਤਾਰੇ ਸ਼੍ਰਮਵਿਹ੍ਵਲੌ
ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਥਕ ਗਏ,
ਤਯੋਃ ਸੁਮੇਧਾਸ੍ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਲਸੀਕਾਨਨਂ ਮਹਤ੍
ਸੁਮੇਧਾਸ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ,
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਤਦ੍ਧਰਿਮੇਧਾਸ੍ਤੁ ਉਵਾਚ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰਿਮੇਧਾਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਹਰਿਮੇਧਾ ਉਵਾਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦੇਵੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਵ੍ਰਤੇषੁ ਚ
ਹਰਿਮੇਧਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਕਿੰਝ ਹੈ?
ਆਤਪੋ ਬਾਧਤੇ ਹ੍ਯਾਵਾਂ ਗਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਟਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਗਰਮੀ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਆਓ ਉਸ ਵਟ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲੀਏ।
ਤਸ੍ਯਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਵਟਂ ਜਗਾਮ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਮਹਤ੍ਕੋਟਰਸਂਯੁਤਮ੍
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਟ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਖੋਹ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੂਤ੍ਤਮਾਂ ਕਥਾਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਪੁਰਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਗਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇ ਪੁਰਂਦਰੇ 2.4.8.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਐਰਾਵਤਃ ਕਲ੍ਪਤਰੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਕਮਲਾ ਤਥਾ
ਐਰਾਵਤ, ਕਲਪਵ੍ਰਖ਼, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਕਮਲਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ।
ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਯਸ਼੍ਚਾऽਪਿ ਦਿਵ੍ਯਾ ਓषਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਹਰੀਤਕੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਜੜੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਤਤਃ ਪੀਯੂषਕਲਸ਼ਮਜਰਾਮਰਦਾਯਕਮ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਾਪ ਹ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਘੜਾ, ਜੋ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੁਰੰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਤੋਖ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੀਯੂषਕਲਸ਼ ਆਨਨ੍ਦਾਸ੍ਰੋਦਬਿਨ੍ਦਵਃ
ਉਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਧਾਰ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਤੁਲਸੀਂ ਚ ਦਦੁਰ੍ਹਰੇਃ
ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਹਰਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਤੋऽਤੀਵ ਪ੍ਰਿਯਕਰਾ ਤੁਲਸੀ ਜਗਤਾਂ ਪਤੇਃ
ਫਿਰ ਤੁਲਸੀ ਸਾਰਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾ ਤੁ ਦੇਵਗਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰੋ ਮਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਕृਤਸ੍ਤਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਰਾਦਦृਸ਼੍ਯਤ ਮਹਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ 2.4.8.
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਤਥੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪੁਰੁषੌ ਦ੍ਵੌ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤੌ
ਉਸ ਵਿਰਖ ਤੋਂ ਵੀ, ਦੋ ਪੁਰਖ ਨਿਕਲੇ।
ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਚਕ੍ਰਤੁਸ੍ਤੌ ਹਿ ਹਰਿਮੇਧਸੁਮੇਧਯੋਃ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀਮੇਧ ਤੇ ਸੁਮੇਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਊਚਤੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟੌ ਤਾਵੁਭੌ ਦੇਵਸਨ੍ਨਿਭੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਹਰਿਮੇਧਸੁਮੇਧਸਾਵੂਚਤੁਃ ਮਂਦਾਰਮਾਲਾਂ ਤਰੁਣਾਂ ਧਾਰਯਂਤੌ ਤਥਾऽਮਰੌ
ਹਰੀਮੇਧ ਤੇ ਸੁਮੇਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਭ੍ਯਾਂ ਤਾਵੂਚਤੁਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਨਿਰ੍ਗਤੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਵਿਰਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਬਂਧ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤਥਾ ਚੈਵ ਯੁਵਾਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਬੰਧਵਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਸਂਵੀਤਃ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਂਦਨ ਵਨਮ੍
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿਚ।