ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸ ਰਾਜਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ
ਸੁਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਵਜਨੈਰ੍ਬੁਭੁਜੇ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਸਜਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਹ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਮੁਨੇ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਰਿਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਾऽਮਰੈਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਜੋ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ,
ਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਸਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯੋਮਪ੍ਰਦੀਪਂ ਹਰਿਤੁष੍ਟਯੇऽਤ੍ਰ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਅਥਾऽਨ੍ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯੋਮਦੀਪਸ੍ਯ ਵੈਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਕਾਸ਼ਾਦੀਪਦਾਨਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਂਤੁ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। 2.4.7.
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾऽਨੇਨ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਖੇ ਤੁ ਦੀਪਕਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਗਤਿਮਿਤ੍ਥਂ ਤੇ ਦੀਪਦਾਨਂ ਮਯੇਰਿਤਮ੍ ।। 2.4.7.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਭਵਨੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਰਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਂਧਕਾਰੇ ਕਦਾਚਨ 2.4.7.
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਃ ਕਰ੍ਪੂਰਦੀਪਕਮ੍ 2.4.7.
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਪੂਰ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਗੋਪਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਗੋਪ ਆਮਾਵਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਲਈ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਗਮृਤਪਾਨੇਨ ਤृषਾ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ
ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਸ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਪੂਜ੍ਯ ਕੋਮਲੈਸ੍ਤੁਲਸੀਦਲੈਃ
ਦਾਮੋਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਹਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਭਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਦਲਾਰ੍ਧਤਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਵਿष੍ਣੁਦਾਸਃ ਪੁਰਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁਲਸੀਪੂਜਨੇਨ ਚ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ—
ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਨਂ ਹਰੇਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਕੋਮਲੈਰ੍ਦਲੈਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਰਮ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰੋਪਿਤਾ ਤੁਲਸੀ ਯਾਵਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਮੂਲਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ 2.4.8.
ਜਦ ਤੱਕ ਲਾਈ ਹੋਈ ਤੁਲਸੀ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਰਹੇ—
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਜਲੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਰੇਦ੍ਯਦਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ—
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਰੋਪਣਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਤੁਲਸੀਕਾਨਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਗृਹੇ ਯਸ੍ਯਾऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾਮਦਂ ਤੁਲਸੀਵਨਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹੀ ਦਾਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਕਾष੍ਠਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗਨ੍ਧਂ ਯੋ ਧਾਰਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ,
ਤੁਲਸੀਵਿਪਿਨਚ੍ਛਾਯਾ ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜ
ਜਿਥੇ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਛਾਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ,
ਯਤ੍ਕृਤੇ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਲਈ ਕੰਨ ਜਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ,