ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਕਾਸ਼ਦੀਪਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਹਰੇਃ ਕਥਾਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ,
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਲੁਬ੍ਧ ਗਚ੍ਛ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਭੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ।
ਵ੍ਰਤਂ ਚਾਕਾਸ਼ਦੀਪਸ੍ਯ ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਵਨ੍ਮੁਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਦਾ ਵਰਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸੁਨਂਦੋਪਿ ਮਹਾਰਾਜ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਸੁਨੰਦ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਵੈ ਨृਪਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ,
ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯੋਮਦੀਪਂ ਮਂਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਵੈ ਨृਪਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਰਾਜਾ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਦਾਮੋਦਰਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰਾਯ ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਃ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ
ਦਾਮੋਦਰ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਵਰਤ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਹੇ।
ਵ੍ਰਤੇਨਾऽਨੇਨ ਦੇਵੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਿ ਭਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤਾਮ੍ 2.4.7.
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਵਧੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯੋਮਦੀਪਂ ਦਦਾਤਿ ਹਿ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਦੀਪਂ ਸਮਾਪ੍ਯ ਚ
ਉਤਸਰਗ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ,
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸ ਰਾਜਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ
ਸੁਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਵਜਨੈਰ੍ਬੁਭੁਜੇ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਸਜਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਹ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਮੁਨੇ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਰਿਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਾऽਮਰੈਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਜੋ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ,
ਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਸਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯੋਮਪ੍ਰਦੀਪਂ ਹਰਿਤੁष੍ਟਯੇऽਤ੍ਰ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਅਥਾऽਨ੍ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵ੍ਯੋਮਦੀਪਸ੍ਯ ਵੈਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਕਾਸ਼ਾਦੀਪਦਾਨਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਂਤੁ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। 2.4.7.
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾऽਨੇਨ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਖੇ ਤੁ ਦੀਪਕਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਗਤਿਮਿਤ੍ਥਂ ਤੇ ਦੀਪਦਾਨਂ ਮਯੇਰਿਤਮ੍ ।। 2.4.7.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਭਵਨੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਰਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਂਧਕਾਰੇ ਕਦਾਚਨ 2.4.7.
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਃ ਕਰ੍ਪੂਰਦੀਪਕਮ੍ 2.4.7.
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਪੂਰ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਗੋਪਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਗੋਪ ਆਮਾਵਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਲਈ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਗਮृਤਪਾਨੇਨ ਤृषਾ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ
ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਸ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਪੂਜ੍ਯ ਕੋਮਲੈਸ੍ਤੁਲਸੀਦਲੈਃ
ਦਾਮੋਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਹਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਭਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਦਲਾਰ੍ਧਤਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਵਿष੍ਣੁਦਾਸਃ ਪੁਰਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁਲਸੀਪੂਜਨੇਨ ਚ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ—
ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।