ਗਂਗਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਪਘ੍ਨੀ ਵਰ੍ਤਤੇ ਲੋਕਪੂਜਿਤਾ
ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਮਯਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਹਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮ ਕੈਲਾਸਂ ਗਿਰਿਜਾਵਲ੍ਲਭਂ ਭਵਮ੍
ਉਹ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਭਵਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਮਯਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਹਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਤੁ ਮਯਾ ਸੋਢੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪਤੇ
ਹੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਏਵਂ ਗਂਗਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਪਾਪਨਿਰ੍ਹਰਣਾਯਾਦੌ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਂਘ੍ਰਿਪਂਕਜਾਤ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਤੋਂ—'
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਤੂੰ ਆਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਤਥਾऽਪਿ ਪਾਪਨਿਰ੍ਹਾਰ ਉਪਾਯਂ ਤੇ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ 2.4.4.
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਰੇਰ੍ਬਲਵਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਸਾ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਰਿ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਕਾਵੇਰ੍ਯਾਂ ਯਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਤਤਃ ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।
ਤਜ੍ਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਜਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਤੁ ਗਂਗਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨੀਮ੍
ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ
ਤਜ੍ਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਜਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਸ੍ਤਂ ਤੁਲਾਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਵੇਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਵੇਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਦੁਰਿਤਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषੇ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿष੍ਣੁਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍ 2.4.4.
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦੇਵ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਯਥਾ ਤਨ੍ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮ੍
ਸਿਰਫ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚਾ ਕਾਰਤਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਨਹੀਂ।
ਅਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯੇਤ੍
ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਹਸ੍ਰਪਾਪਾਨਿ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾऽऽਜ੍ਞਾਂ ਯਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਰਿਦ੍ਰਃ ਪਤਿਤੋ ਮੂਰ੍ਖੋ ਦੀਨੋऽਪਿ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਪਤਿਃ
ਜੇ ਪਤੀ ਗਰੀਬ, ਪਤਿਤ, ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਵੀ ਹੋਵੇ,
ਕਲੌ ਵਤ੍ਸ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਕਰ੍ਮਣਿ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਲੋਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਆਲਸੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਵਾਙ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਸੁਸਂਯਤਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹਨ,
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਮਾਨਸਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਪਾਪੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਯੀ ਸਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨਾਨਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਇਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਗੋਰਜਃਸ੍ਨਾਨਂ ਵਾਰੁਣਂ ਸਾਗਰਾਦਿषੁ 2.4.4.
ਇਹ ਹਨ: ਹਵਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਗਾਂ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ।
ਸ੍ਨਾਨਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਰੁਣਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੂष੍ਣੀਮੇਵ ਹਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।