ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਰਾ ਕਾਸ਼ੀ ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਫਿਰ ਕਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਾਸ਼ਿਕਾਯਾ ਨੈਵ ਨਾਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਪਿ ਮृਤੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਂਚਨਦਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਕਾਸੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਪੰਜਨਦ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਆਗਤੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਰੌਰਵਂ ਨਰਕਂ ਗਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਗਏ ਹੋਣ—
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਾਗ੍ਯਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗਤ੍ਵਾ ਪਂਚਨਦੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਨਦ ਨੂੰ ਜਾ ਲਿਆ—
ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਾਦਿਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਸਕੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਤੀਰਥਰਾਜ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਪਾਪਾਨਿ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਂਚਨਦੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਜੇਕਰ ਲੱਖਾਂ ਪਾਪ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਨਦ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ—
ਯੈਃ ਸ੍ਨਾਤਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸਕृਤ੍ਪਂਚਨਦੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਜਨਦ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ—
ਤਾਵਤਾ ਵੈ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾऽਘੋ ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। 2.4.4.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਵੇਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੋ ਵਦੇਤ੍ਪਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਕਾਵੇਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਾਵੇਰ੍ਯਾ ਵਿषਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਾਵਧਾਨਮਨਾਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਗਂਗਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਪਘ੍ਨੀ ਵਰ੍ਤਤੇ ਲੋਕਪੂਜਿਤਾ
ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਮਯਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਹਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮ ਕੈਲਾਸਂ ਗਿਰਿਜਾਵਲ੍ਲਭਂ ਭਵਮ੍
ਉਹ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਭਵਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਮਯਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਹਿ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਤੁ ਮਯਾ ਸੋਢੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪਤੇ
ਹੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਏਵਂ ਗਂਗਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਪਾਪਨਿਰ੍ਹਰਣਾਯਾਦੌ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਂਘ੍ਰਿਪਂਕਜਾਤ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਤੋਂ—'
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਤੂੰ ਆਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਤਥਾऽਪਿ ਪਾਪਨਿਰ੍ਹਾਰ ਉਪਾਯਂ ਤੇ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ 2.4.4.
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਰੇਰ੍ਬਲਵਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਸਾ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਹਰਿ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਕਾਵੇਰ੍ਯਾਂ ਯਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਤਤਃ ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।
ਤਜ੍ਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਜਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਤੁ ਗਂਗਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨੀਮ੍
ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ
ਤਜ੍ਜਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਜਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਸ੍ਤਂ ਤੁਲਾਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਵੇਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਵੇਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਦੁਰਿਤਃ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषੇ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿष੍ਣੁਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍ 2.4.4.
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦੇਵ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਯਥਾ ਤਨ੍ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮ੍
ਸਿਰਫ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚਾ ਕਾਰਤਿਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਨਹੀਂ।
ਅਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯੇਤ੍
ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।