ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨ ਤੁ ਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਨਾਰਦੇਨ ਚ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ।
ਅਰੁਣ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭਾਸ੍ਕਰ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਕਦਾऽऽਰਭ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤਮ੍
ਅਰੁਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਰਜਦੇਵ! ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਵਰਤ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਅਹਂ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਥਾ
ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਰਵ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਵਿੱਘਨੈਸ਼ਵਰ ਵੀ—
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਭੇਦਾ ਵਿਦ੍ਧਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਖਗਪਤੀ! ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਪਨੁਤ੍ਤਯੇ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕਾਰਤਿਕ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇषਪੂਰ੍ਣਾਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕਪੂਰ੍ਣਿਮਾ
ਈਸ਼ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੱਕ—
ਦੇਵੀਪਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਮਹਾਰਾਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ 2.4.3.
ਦੇਵੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾ ਰਾਤ ਚੌਦਸ ਤੱਕ—
ਗਣਪਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਕृष੍ਣਾ ਯਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਭਵੇਤ੍
ਗਣ ਪੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਤੱਕ ਜੋ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯਾऽਸਿਤੇਤਰਾਮ੍ ਕृਤਂ ਯੇਨ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸਮੋ ਮਾਸੋ ਨ ਕਾਸ਼ੀਸਦृਸ਼ੀ ਪੁਰੀ
ਕਾਰਤਿਕ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹੀਨਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਾਸੀ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਗਰੀ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਸਂਗਾਦ੍ਵਾ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਚਾਹੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੀ, ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਚੇਨ੍ਨ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਦਤ੍ਵਾਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਧਨਾਦਿਕਮ੍
ਜੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਧਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਂ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਜਿਹੜੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰਃ ਪੂਜ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਧਾ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਾਥ ਰੌਪ੍ਯਸ੍ਯਾऽਪ੍ਯਭਾਵੇ ਸ਼ੁਲ੍ਬਜਾਮਪਿ
ਜੇ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਾਮੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਾਮੋਦਰਸ੍ਯ ਰਾਧਾਯਾਸ੍ਤੁਲਸ੍ਯਧੋऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਯੇ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਾਮੋਦਰ ਤੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਅਪਿ ਪਾਪਸਹਸ੍ਰਾਢ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਤੋ ਨਰਃ 2.4.3.
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸ੍ਯਭਾਵੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪੂਜਾ ਧਾਤ੍ਰੀਤਲੇ ਖਗ
ਜੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀ।
ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨਯਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਿੱਧੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਤਦਾਰਾਧਨੇऽਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਂਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗਰੀਬ ਦਾਨ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਜਂਗਮਤਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਨਿਰਯਂ ਯਾਤਿ ਦਸ਼ਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਦਸ਼ਾਪਰੈਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਚਲਦੀ ਫਿਰਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਡੋਲ ਮੂਰਤੀ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਰ੍ਚਿਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਹੇਦਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍
ਜਿਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤਕ ਕੁਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ਯਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਤਾਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਭਾਵੇ ਪੂਜਨੀਯੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥੋ ਵਾऽਥ ਵਟੋऽਥ ਵਾ
ਜੇ ਮੂਰਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਜਾਂ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਤੁਲਸੀਸ਼ਾਕਂ ਤਾਂਬੂਲਂ ਵਾ ਨਰਾਧਮਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਪਾਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਚਕ੍ਰੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਹਰਿਃ 2.4.3.
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ਼ਾਪਵਸ਼ਾਦ੍ਗਾਵੋ ਵਿष੍ਠਾਭਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਰੁਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਗਾਂਵਾਂ ਮਲ ਖਾਣ ਵੱਲ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂऽਸ਼ਕਸਮੁਦ੍ਭੂਤੇ ਪਾਲਾਸ਼ੇ ਯਸ੍ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਲਾਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
* ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ੍ਵਟਰੂਪੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ
ਭਗਵਾਨ ਅਸ਼ਵਥ ਵਿੱਛ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਵਟ ਵਿੱਛ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।