ਅਨ੍ਨਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਭੂਤਂ ਪਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਅੰਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੇਨ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਯਾਤ੍ਰਾਦਿਨਾऽਪਿ ਕਿਮ੍ 2.4.2.
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਸਤ੍ਯਕੇਤੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਕੇਵਲਮ੍
ਸਤ੍ਯਕੇਤੂ ਨਾਂ ਦਾ ਦੋਜਾਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
* ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਨਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੋਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਰ ਜੇਹੜਾ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਗੋਦਾਨਾਤ੍ਪਰਮਂ ਦਾਨਂ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਮ੍
ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
* ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰੇ,
ਨਾਮਸ੍ਮਰਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਯਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
* ਗੋਵਿਂਦ ਗੋਵਿਂਦ ਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ ਗੋਵਿਂਦ ਗੋਵਿਂਦ੍ ਮੁਕੁਂਦ ਕृष੍ਣ
ਗੋਵਿੰਦਾ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੇ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਮੁਕੁੰਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦਂ ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਗਵਤੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਭਾਵੇਂ ਭਾਗਵਤ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ,
ਯੈਰ੍ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨਾਰਾਧਿਤੋ ਵੈ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਣ ਪੁਰਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ,
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਯਸ੍ਤੁ ਗੀਤਾਂ ਪਠੇਨ੍ਨਰਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗੀਤਾ ਪੜ੍ਹੇ,
ਗੀਤਾਯਾਸ੍ਤੁ ਸਮਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ 2.4.2.
ਗੀਤਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਏਕੇਨਾऽਧ੍ਯਾਯਪਾਠੇਨ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕृਤੋऽਪਿ ਚ
ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ,
* ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਂ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦਾਨ ਕਰੇ,
* ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਯ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਇਹ ਪੱਥਰ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ,
ਸਪ੍ਤਸਾਗਰਪਰ੍ਯਂਤਂ ਭੂਦਾਨਾਦ੍ਯਤ੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਜਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦਾਨਾਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਯਥਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
* ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਭੂਯਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ ਵੈਭਵਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਫਿਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ।
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਾਮੋਦਰਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਮਾਦਿਤਃ
ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਕਰ੍ਤੁਮਨੁਜ੍ਞਾਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਵਰਤ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਵੋ।
ਇਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍ ਕਲੌ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਮਨਕਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਫਲਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵੈਸ਼ਾਖੋ ਨਰ੍ਮਦਾਤਟੇ
ਇਸ ਲਈ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਫਲਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਜਲਮਾਤ੍ਰਕੇ
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਕਤਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁਲਯਾ ਧृਤਮ੍
ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਤੈਃ ਕृਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਮਾਦਰਾਤ੍ 2.4.3.
ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਰੂਰ ਕਾਰਤਿਕ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮਿਸ਼ਯ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਦਲਵਰ੍ਜਨਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤ ਏਵ ਹਿ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸਮਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਨਂ ਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਤ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਵਰਗਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।