ਅਸ਼ਕ੍ਤੋ ਦੀਪਦਾਨਾਯ ਪਰਦੀਪਂ ਪ੍ਰਬੋਧਯੇਤ੍
ਜੇ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਦੇਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੋਃ ਪੂਜਨਾऽਭਾਵੇ ਤੁਲਸੀਧਾਤ੍ਰਿਪੂਜਨਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਭਾਵੇ ਮਨਸਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਜੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਧਾਤੂਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਥ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਸਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਦ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ऋषਿਸਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੌ ਤੁष੍ਟੇ ਚ ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਵਾਸਵਾ
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਂ ਮਾਸਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ,
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਗੁਰੁਣਾ ਤਤ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਗੁਰੂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਖੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਲਂਘਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਟਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਾਤृਤ੍ਵੇ ਚ ਪਿਤृਤ੍ਵੇ ਚ ਗੁਰੁਮੇਵ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਓ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਗੁਰੋਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੇਵਯਾऽਮਰਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
* ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਿष੍ਣੁਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਰੇਭ੍ਯੋ ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ 2.4.2.
ਜੋ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਤਿਲਧੇਨੁਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਰਜਤਂ ਭੂਮਿਵਾਸਸੀ
ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ—
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦਾਨਾਨਾਂ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਨਡੁਤ੍ਸਮਂ ਯਾਨਂ ਦਸ਼ਯਾਨਸਮੋ ਹਯਃ
ਦਸ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਥ, ਦਸ ਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘੋੜਾ—
ਗਜਦਾਨਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਨਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭੂਮਿਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਪ੍ਰਦਾਨਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਨ੍ਨਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪਰਾਨ੍ਨਵਰ੍ਜਨਾਦੇਵ ਲਭੇਚ੍ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਂ ਫਲਮ੍
ਪਰਾਇਆ ਅੰਨ ਨਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਮਾਂਸਂ ਸਨ੍ਧਾਨਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਸ ਤੇ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਨਿਯਮੇ ਕृਤੇ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਮਹੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਹਣੇ ਸੂਰ੍ਯਚਂਦ੍ਰਯੋਃ 2.4.2.
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ—
ਭੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਜਦਂਪਤ੍ਯੋਃ ਪੂਜਨਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨੈਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੂਲਿਕਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨਪਟੈਃ ਸਹ
ਤਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿਓ, ਉੱਤੇ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਸ਼ਾਯੀ ਚ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਂ ਯੁਗਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਮੋਦਰਾਗ੍ਰੇ ਦੇਵਰ੍षੇ ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਾਮੋਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੂਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਭਵੇਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯਸ੍ਯ ਹਰੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਸ਼ਾਬ੍ਦਿਕਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਸਦਾ ਦੱਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੁੰਨ ਲੱਖ ਕੋਣੀਆਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਨ੍ਤੀ ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਂ ਯੁਗਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਅਵੰਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ, ਮਾਧਵ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹਰਿਪੂਜਨਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।