ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਨਿ ਮੇਰੁਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਿ ਚੈਕਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਏ,
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ
ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ,
ਸੋਪਾਨਭੂਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋਕ੍ਤਂ ਚਰੇਨ੍ਨ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਕਾਰ੍ਤਿਕਃ ਖਲੁ ਵੈ ਮਾਸਃ ਸਰ੍ਵਮਾਸੇषੁ ਚੋਤ੍ਤਮਃ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਸੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਿਲਧੇਨੁਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਰਜਤਂ ਭੂਮਿਵਾਸਸੀ
ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕੱਪੜੇ—
ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸੁਰਾਃ 2.4.1.
ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਜਦੋਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਫਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪਾਪਾਨਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਵ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ। ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਵੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਦੀਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦਾਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਹਿ ਲਭਤੇ ਅਨ੍ਨਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਦਾਤ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅੰਨ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਉਦਧੀਨਾਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨੈਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕਦੇ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਨ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵਿਪ੍ਰ ਪਾਪਂ ਯਾਤਿ ਸਹਸ੍ਰਧਾ
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਦੇ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇऽਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਵੇਦਸਦृਸ਼ਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਗਂਗਯਾ ਸਮਮ੍
ਵੇਦ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ।
ਨ੍ਯਾਯੇਨੋਪਾਰ੍ਜਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਾਨਕਾਰਿਣਾਮ੍
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ, ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਰੋਮਣ, ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ—
ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਂ ਚ ਅਕृਤੇਨੈਵ ਯੋ ਨਯੇਤ੍ 2.4.1.
ਜੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਬਿਤਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਯੇਨ ਤਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਪਿਤਾਮਹ
ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਫਲ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰਯੇਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕਵ੍ਰਤਮ੍
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਵਾਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਣੀਤ ਦਾਨਸਂਕਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥਜਲਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਣਂ ਚ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਿਯਮਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਲਯੇ ਹਰਿਜਾਗਰਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਰਿ ਦਾ ਜਾਗਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਗਾਟਵ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਾऽਥ ਯਦਿਵਾऽऽਪਦ੍ਗਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਪ੍ਰਬਂਧਾਨਾਂ ਗਾਯਨਂ ਵਿष੍ਣੁਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਦ੍ਯਕृਤ੍ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਲ੍ਲਭੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮੇਤੇषਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਦਃ ਪੁਮਾਨ੍ 2.4.1.
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਦ੍ਗਤੋ ਯਦਾਪ੍ਯਂਭੋ ਨ ਲਭੇਤ੍ਕੁਤ੍ਰਚਿਨ੍ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ,
ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋ ਯੋ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ,