ਕਲੌ ਕਲੁषਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈਲੇ ਤੇ ਕਰਮ ਪਾਪੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਣਾਮਧਿਕੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸਾਧਕਃ
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?
ਨਾਰਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਤੁ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍
ਨਾਰਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ।
ਤਥੈਵ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਂ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨੇ ਵੀ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ऋषਿਭਿਰ੍ਯਦੁਕ੍ਤਮृषਿਸਂਸਦਿ
ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਗੱਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖੀ,
ਕੈਲਾਸੇ ਸ਼ਂਕਰੇਣੈਵ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ ਵੈਭਵਮ੍
ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸੀ ਗਈ,
ਪृਥੁਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਰਦੇਨ ਕਥਿਤਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਜੋ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ,
ਏਕਦਾ ਨਾਰਦੋ ਯੋਗੀ ਸਤ੍ਯਲੋਕਮੁਪਾਗਤਃ 2.4.1.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜੋਗੀ ਨਾਰਦ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ।
ਕੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਦਹਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਕਿਹੜੀ ਅੱਗ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਜੋਗ ਹੋ।
ਨਾਜ੍ਞਾਤਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਾਂਤਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਯਤ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਮਾਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਮਾਸੋ ਦੇਵਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਃ
ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਂ ਹਿ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਕਲੌ
ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਥ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਪਿਤਾਮਹ
ਮੈਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
ਆਦੌ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸੋ।
ਗੋਪੀਚਂਦਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵਿਭੋ ਵ੍ਰਤਾਰਂਭਃ ਕਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਿਧਿਂ ਤਥਾ
ਹੇ ਵੱਡੇ, ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਵਰਤ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਰਾਧਾਦਾਮੋਦਰਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਨੁਜਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਥਯਾਮਿ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ ਵੈਭਵਮ੍ ।। 2.4.1.
ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਏਕਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਸਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਗ੍ਯ ਦਾਨ ਸਮੇਤ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਏਕਤਃ ਪੁष੍ਕਰੇ ਵਾਸਃ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਿਮਾਲਯੇ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ਕਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਜਾਂ ਹਿਮਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵੀ
ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਨਿ ਮੇਰੁਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਿ ਚੈਕਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਏ,
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ
ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ,
ਸੋਪਾਨਭੂਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋਕ੍ਤਂ ਚਰੇਨ੍ਨ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,
ਕਾਰ੍ਤਿਕਃ ਖਲੁ ਵੈ ਮਾਸਃ ਸਰ੍ਵਮਾਸੇषੁ ਚੋਤ੍ਤਮਃ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਸੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਿਲਧੇਨੁਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਰਜਤਂ ਭੂਮਿਵਾਸਸੀ
ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕੱਪੜੇ—
ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸੁਰਾਃ 2.4.1.
ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਜਦੋਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਫਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪਾਪਾਨਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਵ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ। ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਵੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਦੀਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦਾਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।