ਤਦਾਧ੍ਵਨਿ ਜਾਤਸ਼੍ਰਮਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृष੍ਣਾਭਿਭੂਤਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਨੀਲਵਨਮਪਸ਼੍ਯਚ੍ਚਾਵਿਵੇਸ਼
ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਥੱਕ ਕੇ ਤੇ ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਵਨਖਣ੍ਡਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਭਾਗੇ ਸਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਸ਼੍ਵ ਏਵ ਵ੍ਯਗਾਹਤ
ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ।
ਅਥਾਸ਼੍ਵਸ੍ਥਃ ਸਨ੍ਮृਣਾਲਮਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਮਲ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸ਼ਯਿਤਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ਯਾਨੋ ਗੀਤਮਸ਼ृਣੋਤ੍
ਉਥੇ ਲੰਮ ਲੈ ਕੇ ਸੁੱਤਿਆ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਸੁਣਿਆ।
ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਚਿਂਤਯਨ੍ਨੇਹ ਮਨੁष੍ਯਗਤਿਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ
ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।'
ਕਸ੍ਯ ਖਲ੍ਵਯਂ ਗੀਤਸ਼ਬ੍ਦ ਇਤ੍ਯਵਲੋਕਯਾਮਾਸ
ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਹੈ?' ਤੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਕਨ੍ਯਾਂ ਪਰਮਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾਂ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਚਿਨ੍ਵਂਤੀਂ ਚਾਥ ਰਾਜਾ ਸਮੀਪੇ ਪਰ੍ਯਕ੍ਰਾਮਤ੍ ।। ੫.੨.੮੪.
ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਜਾ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕਨ੍ਯਾ ਪਰਮਰੂਪਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤੀ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀਏ, ਜੋ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈਂ?'
ਸਾਥ ਰਾਜਸਮੀਪੇ ਗਤ੍ਵੇਤਿ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਮੀਤਿ
ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ।'
ਰਾਜੋਵਾਚ ਅਰ੍ਥੀ ਤਵਾਸ੍ਮੀਤਿ
ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹਾਂ।'
ਅਥੋਵਾਚ ਕਨ੍ਯਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਬੋਲ ਪਈ।
ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਕਸ੍ਤੇ ਸਮਯ ਇਤਿ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੇਰੀ ਕੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ?'
ਤਤਃ ਕਨ੍ਯਾ ਤਮੁਵਾਚ ਨੋਦਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ
ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਉਣਾ।'
ਰਾਜਾ ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤਾਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਤਯਾ ਸਹਾਸ੍ਤੇ
ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਵਾਸਨ੍ਨੇ ਰਾਜਨਿ ਸੇਨਾ ਤ੍ਵਾਗਚ੍ਛਤ੍ ਤਯਾ ਸਹੋਪਵਿष੍ਟਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਚਾਤਿष੍ਠਤ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਫੌਜ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਫੌਜ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।
ਸਭਾਜਿਤਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਤਥੈਵ ਸ਼ਿਬਿ ਕਯਾ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍
ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਵੀ ਉੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਂਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤਦੁਦਕਂ ਨਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਯਤ ਇਤਿ ।। ੫.੨.੮੪.
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, 'ਇੱਥੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ।'
ਅਥਾਮਾ ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿਰੁਦਕਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵृਦ੍ਧਪੁष੍ਪਫਲਂ ਸ਼ਰਦ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯ ਰਾਜਾਨਾਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਅਮਾਤ ਨੇ ਓਥੇ ਪਾਣੀ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਰੁੱਖ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਵਚਨਾਤ੍ਤ ਯੈਵ ਸਹ ਦੇਵ੍ਯਾ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਕਲਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤਯੈਵ ਸਹ ਰੇਮੇ
ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ ਰਾਜਾ ਸਹ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਸੁਧਾਧਵਲਸਲਿਲਪੂਰ੍ਣਾਂ ਵਾਪੀਮਪਸ਼੍ਯਤ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਝੀਲ ਵੇਖੀ।
ਵਾਪੀਂ ਦਰ੍ਦੁਰੈਃ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਚ ਤਾਂ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਤੀਰੇ ਤਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਤਿष੍ਠਤ੍
ਉਹ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੱਡੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਰਾਜਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਵਾਪੀਂ ਨ੍ਯਮਜ੍ਜਨ੍ਨ ਪੁਨਰੁਦਮਜ੍ਜਤ੍
ਉਹ ਰਾਣੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੀਰਥ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਪਰ ਆ ਗਈ।
ਵਾਪੀਂ ਦਰ੍ਦੁਰੈਰ੍ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਆਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਦੁਰਵਧਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਹ ਝੀਲ ਡੱਡੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, 'ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਮਾਰ ਦਿਓ।'
ਯੋ ਮਮਾਰ੍ਥੀ ਸ ਤੈਰ੍ਦਦੁਰੈਰੁਪਾਯਨੈਰ੍ਮਾਮਨੁਤਿष੍ਠੇਤ੍
ਜੋ ਮੇਰਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
ਅਥ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾਨ੍ਦਰ੍ਦੁਰੋ ਦਰ੍ਦੁਰਵਧੇ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਭ੍ਯਗਾਤ੍ ।। ੫.੨.੮੪.
ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਡੱਡੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡੱਡੂ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਉਪੇਤ੍ਯ ਚੈਨਮੁਵਾਚੇਦਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂਗਤਮ੍
ਉਹ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਡੱਡੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।
ਸ਼੍ਲੋਕਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮਹਾਧਰ੍ਮੋ ਜਨਾਨਾਂ ਪਰਿਜਾਨਤਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਚੌਪਈ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: 'ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨੇਕੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਤਮੇਵਂ ਵਾਦਿਨਮਿष੍ਟਜਨਵਿਯੋਗੇ ਸ਼ਾਕਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।