ਸਖਾ ਮਮ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਸ ਚ ਮਾਮਾਹ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
"ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ।"
ਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯਾਪਿ ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਨ ਚੈਵਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
"ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ—"
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਬਿਲ੍ਵੇਨ ਸ ਦੇਵਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਲਵਾ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ—
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਦੇਵਂ ਕਪਿਲੇਨ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ ।। ੫.੨.੮੩.
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕਪਿਲ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗ
"ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ—"
ਪ੍ਰਸਾਦਿਤੋऽਹਂ ਬਿਲ੍ਵੇਨ ਨृਪੇਂਦ੍ਰੇਣ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
"ਮੈਂ ਬਿਲਵਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।"
ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬਿਭੇਮੀਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਸ੍ਮਾਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
"ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।' ਮੇਹਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਆਖ।"
ਕਪਿਲਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਮਧੁਰਂ ਵਚਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ:
ਨਾਹਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਬਿਭੇਮੀਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਨੋਚ੍ਯਤੇ ਮਯਾ ਉਵਾਚ ਚਕ੍ਰਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਭਯਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਖਾਂਗਾ ਕਿ 'ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।' ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਡਰ ਦਿਖਾਇਆ।
ਨ ਚੇਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਭੀਤੋऽਹਂ ਚਕ੍ਰਂ ਤੇ ਪ੍ਰਹਰਾਮਿ ਵੈ
"ਜੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਖੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ, ਡਰ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਵਾਰਾਂਗਾ!"
ਕਪਿਲ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਪ੍ਰਿਯਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?"
ਤਤਃ ਸ ਮੁष੍ਟਿਮਾਦਾਯ ਕੁਸ਼ਾਨਾਂ ਕਪਿਲਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਕਪਿਲ ਨੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਠ ਚੁੱਕੀ।
ਅਦ੍ਯ ਗਰ੍ਵਂ ਚ ਦਰ੍ਪਂ ਚ ਬਲਂ ਯਚ੍ਚ ਤਵਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
"ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਗਰੂਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਅਜੀਬ ਤਾਕਤ—"
ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਭਵਤ੍ਤੁਮੁਲਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ੫.੨.੮੩.
ਫਿਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕੁਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਭਵਦ੍ਦृਢਮ੍
ਦਿਵਤੇਆਂ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੂਸ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੈਃ ਪਰਿਵृਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਭਵਬਂਧਭਯਾਪਹ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਹਰੇਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!
ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਃ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਂਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਘਾਸ ਦੀ ਪਤੀ ਤੱਕ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਹਨ,
ਤੇਨੈਕੇਨ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਵਗੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੈ।
ਵਦਂਤਿ ਕਾਰਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਨਾਰਦਨ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਾਰ੍ਥਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰੈਃ ਪੂਜ੍ਯਸੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ
ਹੇ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ! ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਰ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਹਰਾਲ੍ਲਬ੍ਧਵਰਸ੍ਯ ਚ
ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ, ਜਿਸਨੇ ਹਰਾ ਤੋਂ ਵਰ ਲਿਆ ਸੀ,
ਅਵਧ੍ਯਤ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹ੍ਯਜੇਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸਂਯੁਗੇ ੫.੨.੮੩.
ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਅਜੇਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੂਲਂ ਤ੍ਵਯੈਵ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਤ੍ਥਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ,
ਜਗਾਮ ਪਰਮਂ ਲੋਕਂ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪੈਃ
ਉਹ ਸੁਰਗਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਚ ਕਸ੍ਯਾਹਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮਿ ਕੋ ਮੇ ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਕਪਿਲ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਓਟ ਲਵਾਂ? ਕੌਣ ਮੇਰਾ ਰਾਖਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨ ਜਿਤਃ ਕਪਿਲੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਿਆ।
ਅਜੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਾਪਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਜੇਤ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।