ਸ਼ਾਠ੍ਯੇਨ ਪੂਜਿਤੋ ਦੇਵਃ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੋਖ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ—
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯੇ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਂਤ੍ਯਖਂਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣ ਨਂਨਾਮ ਦ੍ਵਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕਾਂਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ, ਚੌਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਕਾਇਆਵਰੋਹਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਿਆਸੀਅਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕੈਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਲੋਕਾਨਾਮਨੁਕਮ੍ਪਯਾ
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ—
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਬਿਲ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਗੀਯਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਿਲਵ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਰੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਦृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਯਤਿਸਂਹृष੍ਟੋ ਹਦ੍ਯਾਨਿ ਚ ਮृਦੂਨਿ ਚ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਿੱਸੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਙ੍ਗੀ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲੀ ਕਵਚੀ ਤਥਾ
ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਚਾਵ ਵਾਲਾ ਜੁਗਤ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚ ਕृਤਂ ਨਾਮ ਬਿਲ੍ਵ ਇਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਂ 'ਬਿਲਵ' ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਸ੍ਯ ਭੂਮਿਸ੍ਥਃ ਸਖਾਭੂਤੋ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਸਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਰਣੇ ਨ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਰਾਜਾਹਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਰੋਚਤੇ ਮਮ ੫.੨.੮੩.
ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਭਵਤੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਵ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਹਿਤਃ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਸੋ ਹੋਵੇ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰ।
ਸ ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਬਿਲ੍ਵੋ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਿਲਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਖਾ ਬਭੂਵ ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਿਲਵ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਕਥਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਃ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਜੀਬ ਅਰਥ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁ ਬਿਲ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਬਿਲਵ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਬਿਲ੍ਵ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਸਸਿ
ਬਿਲਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਤੂੰ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਕਪਿਲ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵੇਦਾਦ੍ਵੇਦਮੂਲਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੇਦ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਵੇਦ ਹੀ ਹੈ।
ਬਿਲ੍ਵ ਉਵਾਚ ਸਂਸਾਰੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾ ਲੋਕਪਾਲਨੇ
ਬਿਲਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਪਿਤਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਤੁ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਬਿਲ੍ਵ ਨ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਕੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ, ਬਿਲਵ?
ਏਵਂ ਕੌਤੂਹਲੇ ਜਾਤੇ ਕਪਿਲੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ ੫.੨.੮੩.
ਜਦੋਂ ਐਸਾ ਜਿਗਿਆਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ—
ਵਜ੍ਰੇਣ ਸ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਨਃ ਕਪਿਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਯਾ
ਕਪਿਲ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਜਰ ਨਾਲ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਤੁਤੋऽਹਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਿਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜਃ ਸਮਾਗਤੋ ਬਿਲ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਸਖ੍ਯਮਭੂਤ੍ਤਯੋਃ
ਦੁਜਾਤੀ ਫੇਰ ਮਿਲਿਆ, ਬਿਲਵਾ ਨਾਲ਼ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਮੁੜ ਬਣ ਗਈ।
ਵਾਮਪਾਦੇਨ ਚਾਪ੍ਯੇਨਂ ਬਿਲ੍ਵੋ ਵਿਪ੍ਰਮਤਾਡਯਤ੍
ਫਿਰ ਬਿਲਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰੀ।
ਨ ਮृਤਿਂ ਨ ਵ੍ਯਥਾਂ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਜ੍ਰਮਕਰੋਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਸ ਮਾਰ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਮੌਤ ਆਈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦਰਦ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣਮਥਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਾਸ ਚੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਣਤੋ ਵਿष੍ਣੁਮਿਦਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੰਗੀ, ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ: