ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵ ਵਿਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ।
ਪਿਂਗਲੋਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਪਿੰਗਲਾ ਉਸ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਤੀਵਰਤਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਦੁਃਖੇਨ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਖੋ ਦਿੱਤੀ।
ऋषਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਮੂਲ ਫਲਾਸ਼ਨੈਃ 5.2.81.
ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਹੋਇਆ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿਵਾਸਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਦੇਵਿ ਪਿਂਗਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਮੇਵ ਸਤਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮਾਨਦਾ ਸੀ।
ਵਿਰਕ੍ਤੋऽਪਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਂਸਾਰਾ ਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਸੀ, ਪਰ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਬਾਲਾਂ ਮਾਤृਹੀਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਾ ਰ੍ਪਿਗਲਾ ਦੀਨਾ ਹੀਨਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਫਿਰ ਪਿੰਗਲਾ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਪਿਂਗਲੋਵਾਚ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਚ ਪਿਤਾ ਦੈਵਾਤ੍ਕਾਲਧਰ੍ਮਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਪਿੰਗਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਜ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਮਮਾਤ੍ਯਂਤਂ ਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਾऽਹਂ ਪਰਮਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਪਿਤृਸ਼ੋਕੇਨ ਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਤੇ ਹਿਲੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞੋਪਿ ਹਿ ਤਾਤੋ ਮੇ ਸ਼ਾਂਤੋ ਦਾਂਤੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯੇਨ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਬਾਲ੍ਯੇ ਯੇਨਾਸ੍ਮਿ ਪਰਿਵਰ੍ਧਿਤਾ 5.2.81.
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ।
ਨਦ੍ਯਾਂ ਵਾ ਨਿਪਤਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮਿਦ੍ਧੇ ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਮੈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗੀ।
ਇਤਿ ਸ਼ੋਕਾਤੁਰਾ ਬਾਲਾ ਵਿਲਪਂਤੀ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕਨ੍ਯਕਾਭੀ ਰੁਦਂਤੀਭਿਰ੍ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਃ ਸਮਂਤਤਃ ਆਗਤ੍ਯ ਕਰੁਣਾਵਿष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਦਇਆਲੁ ਧਰਮ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ਨ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮ੍
ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਰੂਪਂ ਜੀਵਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਚਯਃ
ਜਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਦੌਲਤ — ਇਹ ਸਭ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵੈ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਹਾਯ ਗਤਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਪਸ਼੍ਯ ਬਾਲੇ ਵਿਧੇਰ੍ਬਲਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ—ਵੇਖੋ, ਕੁੜੀਏ, ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਜ਼ੋਰ।
ਏਵਮੀਹਾ ਸਮਾਸਕ੍ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਵਸ਼ੇ
ਇਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤृਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਯੇਨਾਭੂਤ੍ਤਵ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਤੇਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ।
ਨृਤ੍ਯਗੇਯਾਦਿ ਨਿਪੁਣਾ ਵੀਣਾਵੇਣੁਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ 5.2.81.
ਤੂੰ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਵੀਣਾ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਸੁਵੇषਾਂ ਸੁਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ,
ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਭੂਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮਦਨਾਤੁਰਮ੍
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੋऽਥ ਪਾਪਰਤਿਰ੍ਮੂਢੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿषਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਵਿਅਸਨ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ,
ਵਿਹਾਯ ਭਾਰ੍ਯਾਮਪ੍ਰੌਢਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਜਵਾਨ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਮਾਤਾਤੀਵ ਚ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੇ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਯਦਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਯੋਗਾਯ ਵਂਚਿਤੋ ਦੁष੍ਟਚਾਰਿਣਿ
ਇਸ ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।