ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਥੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਿਯੋਜ੍ਯਤਾਮ੍
ਪੂਰਬ ਆਦਿ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ ਈਸ਼੍ਵਰਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ 5.2.81.
ਉਹ ਚਾਰ ਇਸ਼ਵਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਬਿਲ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ੋ ਗਣ ਨਾਯਕਃ
ਬਿਲਵੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ—
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਪੂਰਬ ਆਦਿ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ—
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣਃ
ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪ੍ਰਿਅ, ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਹੈ।
ਮਾਨਵਾ ਯੇ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇऽਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਗਣੋ ਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ, ਖੇਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਕਥਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਿਂਗਲੇਸ਼੍ਵਰਸਂਭਵਾਮ੍
ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਪਿਂਗਲਾ ਕਨ੍ਯਕਾ ਦੇਵਿ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜੇ ਬਭੂਵ ਹ
ਪਿੰਗਲਾ, ਇੱਕ ਕੁਵਾਰੀ, ਦੇਵੀ, ਕਨ੍ਯਾਕੁਭਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵ ਵਿਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ।
ਪਿਂਗਲੋਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਪਿੰਗਲਾ ਉਸ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਤੀਵਰਤਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਦੁਃਖੇਨ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਖੋ ਦਿੱਤੀ।
ऋषਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਮੂਲ ਫਲਾਸ਼ਨੈਃ 5.2.81.
ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਹੋਇਆ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿਵਾਸਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਦੇਵਿ ਪਿਂਗਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਮੇਵ ਸਤਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮਾਨਦਾ ਸੀ।
ਵਿਰਕ੍ਤੋऽਪਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਂਸਾਰਾ ਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਸੀ, ਪਰ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਬਾਲਾਂ ਮਾਤृਹੀਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਾ ਰ੍ਪਿਗਲਾ ਦੀਨਾ ਹੀਨਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਫਿਰ ਪਿੰਗਲਾ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਪਿਂਗਲੋਵਾਚ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਚ ਪਿਤਾ ਦੈਵਾਤ੍ਕਾਲਧਰ੍ਮਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਪਿੰਗਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਜ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਮਮਾਤ੍ਯਂਤਂ ਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਾऽਹਂ ਪਰਮਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਪਿਤृਸ਼ੋਕੇਨ ਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਤੇ ਹਿਲੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞੋਪਿ ਹਿ ਤਾਤੋ ਮੇ ਸ਼ਾਂਤੋ ਦਾਂਤੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯੇਨ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਬਾਲ੍ਯੇ ਯੇਨਾਸ੍ਮਿ ਪਰਿਵਰ੍ਧਿਤਾ 5.2.81.
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਲਿਆ।
ਨਦ੍ਯਾਂ ਵਾ ਨਿਪਤਿष੍ਯਾਮਿ ਸਮਿਦ੍ਧੇ ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਮੈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗੀ।
ਇਤਿ ਸ਼ੋਕਾਤੁਰਾ ਬਾਲਾ ਵਿਲਪਂਤੀ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕਨ੍ਯਕਾਭੀ ਰੁਦਂਤੀਭਿਰ੍ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਃ ਸਮਂਤਤਃ ਆਗਤ੍ਯ ਕਰੁਣਾਵਿष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਦਇਆਲੁ ਧਰਮ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ਨ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ਼ੋਚਿਤੁਮ੍
ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਰੂਪਂ ਜੀਵਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਚਯਃ
ਜਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਦੌਲਤ — ਇਹ ਸਭ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵੈ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ।