ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤਾ ਗਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਜੀਵ ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ,
ਮੇਰੁਮਂਦਰਮਾਤ੍ਰੋਪਿ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਜੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਢੇਰ ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੋਵੇ,
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਮਿਤਿ ਚਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਵਣ ਨੂੰ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਾਂਖ੍ਯਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸਨਕਾਦਯਃ 5.2.81.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ, ਸਾਂਖਿਆ ਮਤ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਪੂਰਨ ਜੀਵ ਵੀ।
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯੋਗਤਪਸਾਂ ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯਜ੍ਞਯਾਜਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—
ਸਂਹਰਾਮਿ ਚ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਾਞ੍ਛੁਤ੍ਵਾ ਗੁਣਾਨ੍ਬਹੁਵਿਧਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ—
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਲੋਕਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਤਮੁਤ੍ਕਂਠਿਤਂ ਤਵ
ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯ ਦੇਵਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਤਵ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਭੁਕ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਜੋਬਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਨਿਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਸਂਤੋषਾਯ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੂੰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਧੀਆ ਖੇਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਕਹਿਆ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਥੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਿਯੋਜ੍ਯਤਾਮ੍
ਪੂਰਬ ਆਦਿ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ ਈਸ਼੍ਵਰਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ 5.2.81.
ਉਹ ਚਾਰ ਇਸ਼ਵਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਬਿਲ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ੋ ਗਣ ਨਾਯਕਃ
ਬਿਲਵੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ—
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਪੂਰਬ ਆਦਿ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ—
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਕਾਯਾਵਰੋਹਣਃ
ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪ੍ਰਿਅ, ਕਾਇਆਵਰੋਹਣ ਹੈ।
ਮਾਨਵਾ ਯੇ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇऽਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਗਣੋ ਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ, ਖੇਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਕਥਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਿਂਗਲੇਸ਼੍ਵਰਸਂਭਵਾਮ੍
ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਪਿਂਗਲਾ ਕਨ੍ਯਕਾ ਦੇਵਿ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜੇ ਬਭੂਵ ਹ
ਪਿੰਗਲਾ, ਇੱਕ ਕੁਵਾਰੀ, ਦੇਵੀ, ਕਨ੍ਯਾਕੁਭਜ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵ ਵਿਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ।
ਪਿਂਗਲੋਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਪਿੰਗਲਾ ਉਸ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਤੀਵਰਤਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸ ਦੁਃਖੇਨ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਖੋ ਦਿੱਤੀ।
ऋषਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਾਕਮੂਲ ਫਲਾਸ਼ਨੈਃ 5.2.81.
ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਹੋਇਆ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿਵਾਸਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਦੇਵਿ ਪਿਂਗਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਮੇਵ ਸਤਤਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਚੰਗੀ ਮਾਨਦਾ ਸੀ।
ਵਿਰਕ੍ਤੋऽਪਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਂਸਾਰਾ ਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਸੀ, ਪਰ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਬਾਲਾਂ ਮਾਤृਹੀਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸਾ ਰ੍ਪਿਗਲਾ ਦੀਨਾ ਹੀਨਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਫਿਰ ਪਿੰਗਲਾ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਪਿਂਗਲੋਵਾਚ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਚ ਪਿਤਾ ਦੈਵਾਤ੍ਕਾਲਧਰ੍ਮਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍
ਪਿੰਗਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਜ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।