ਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰਾਣਮ੍
ਅਥਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮਮਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'
ਸ ਰਾਜਾ ਕਥਯਾਮਾਸ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਉਪਰੁਦ੍ਧਾਂ ਚ ਜਗਤੀਂ ਘਨੇਨ ਤਮਸਾ ਵृਤਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਤਂਤਮਦ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਾਤ੍ਕਲੁषੇ ਗੋਮਯੇ ਹ੍ਰਦੇ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗੰਦੇ, ਮੈਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸਰ੍ਵਾਂਗਸ੍ਤੈਲਮੇਵਾਵਗਾਹਯਨ੍
ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਗਾਯਂਤਿ ਪ੍ਰਮਦਾ ਰਕ੍ਤਾ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਾਃ
ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਲਾਈ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਭਿਰਾਕृष੍ਯਮਾਣੋऽਪਿ ਨੀਤੋऽਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪਾਂਸੁਕਰ੍ਦਮਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮਗ੍ਨੋਹਂ ਲੋਹਯਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਰੇਤ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸृਗਾਲੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਦ੍ਗੁਰਮਸ੍ਤਕੇ 5.2.80.
ਗਲ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਿਆਲ ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਦੀਂ ਨਿਮਗ੍ਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਜਲਹੀਨਾਂ ਮਹੀਸਮਾਮ੍
ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ।
ਤਾਡਿਤੋ ਹਦਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਰਣੈਰ੍ਵਜ੍ਰਸਂਨਿਭੈਃ
ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਕਰਾਲੈਃ ਕਂਟਕੈਃ ਕृष੍ਣੈਃ ਪੁਰੁषੈਰੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧੈਃ
ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਦृष੍ਟਮਿਮਾਂਰਾਤ੍ਰਿਂ ਭਯਾਵਹਾਮ੍
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ।
ਇਮਾਂ ਤੁ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਗਤਿਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਹ੍ਯਨੇਕਰੂਪਾਮਵਿਚਿਂਤਿਤਾਂ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪ ਤੇ ਅਣਸੋਚੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੇਖੀ।
ਨृਪਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ।
ਸੌਰਿ ਸੂਰ੍ਯਕੁਜਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਨਗਰਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇऽਧੁਨਾ
ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਸੌਰੀ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਰਣਾਨਿ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਂਤੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦਾਰੁਣਾਭਵਨ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਸਮਾਂ ਕਠਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਂਤੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਭਾਵਿਤਾਃ ਪੁਂਸਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਧਾਤੁਵਸ਼ੇਨ ਹਿ 5.2.80.
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਭਿਸ੍ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨਸਾਦਧਿਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਦਾ ਵਿਗਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਏਵਮਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤੋ ਭੂਪੋ ਹ੍ਯਮਾਤ੍ਯੈਰ੍ਧਰ੍ਮਕੋਵਿਦੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸ਼ਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਰ੍ਵੈ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮਯਾ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਸਂਤਪ੍ਤਃ ਕਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵਾਮਿ ਵੈ
ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਚੈਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਮਯਾ ਪੁਨਰ੍ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਸਾ ਤਥਾ ਨ ਤੁ ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਹਮਨੇਨੈਵ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਕੁਲਾਂਤਕृਤ੍
ਮੈਂ ਫਿਰ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਜਾਤਃ ਕੁਲੇ ਰਘੂਣਾਂ ਵੈ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪਾਪਸਂਭਵਃ
ਰਘੂਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੌਦਾਸਸ੍ਯ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ
ਸਉਦਾਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਹੋ ਪਾਪਮਿਦਂ ਭੂਰਿ ਕृਤਂ ਪਾਪੇਨ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਹਾਏ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਦ੍ਯੈਵ ਗਂਤਵ੍ਯਮਸ੍ਯ ਭੂਪਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸਾਨੂੰ ਇਥੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇऽਮਾਤ੍ਯਾ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਃ 5.2.80.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਂਤੀਂ ਵਧੂਂ ਦੀਨਾਂ ਯਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਾਸਯਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਯਾ ਵਾਚਾ ਵਸ਼ਿष੍ਠਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਦੁਖੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।