ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦੇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕੇ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨੇ ਰਾਜਾ ਵਸ਼ਿष੍ਠਸੁਤਮੌਰਸਮ੍ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਂ ਤਪੋਨਿष੍ਠਮਪਗਚ੍ਛੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਅਮੁਂਚਂਤਂ ਤੁ ਪਂਥਾਨਂ ਤਮृषਿਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ
ਪਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ਼ਾਪ੍ਰਹਾਰਾਭਿਹਤਸ੍ਤਤਃ ਸ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਾਬੁਕ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਂਸਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਾਪਸਦ ਤਾਪਸਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਇੱਕ ਨੀਚ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—
ਸਤਤਂ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸਕ੍ਤਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਸਿ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਫਿਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯਿਤੁਮ ਰ੍ਹਯਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਮਾਨੋ ਭੂਪੇਨ ਤਦਾ ਤੇਨਾਪਿ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਸ਼ਿष੍ਠਸ੍ਯਾਪਰਾਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍
ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਂਜਾਤਃ ਪੁਰੁषਾਦੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ ।। 5.2.80.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਮਨੁੱਖ-ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯਾਨਕਾਨ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪਰ੍ਯ੍ਯਤਪ੍ਯਤ
ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮਮਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'
ਸ ਰਾਜਾ ਕਥਯਾਮਾਸ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਉਪਰੁਦ੍ਧਾਂ ਚ ਜਗਤੀਂ ਘਨੇਨ ਤਮਸਾ ਵृਤਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਤਂਤਮਦ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਾਤ੍ਕਲੁषੇ ਗੋਮਯੇ ਹ੍ਰਦੇ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗੰਦੇ, ਮੈਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤੈਲੇਨਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸਰ੍ਵਾਂਗਸ੍ਤੈਲਮੇਵਾਵਗਾਹਯਨ੍
ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਗਾਯਂਤਿ ਪ੍ਰਮਦਾ ਰਕ੍ਤਾ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਾਃ
ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਲਾਈ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਾਭਿਰਾਕृष੍ਯਮਾਣੋऽਪਿ ਨੀਤੋऽਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪਾਂਸੁਕਰ੍ਦਮਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮਗ੍ਨੋਹਂ ਲੋਹਯਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਰੇਤ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸृਗਾਲੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਦ੍ਗੁਰਮਸ੍ਤਕੇ 5.2.80.
ਗਲ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਿਆਲ ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਦੀਂ ਨਿਮਗ੍ਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਜਲਹੀਨਾਂ ਮਹੀਸਮਾਮ੍
ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ।
ਤਾਡਿਤੋ ਹਦਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਰਣੈਰ੍ਵਜ੍ਰਸਂਨਿਭੈਃ
ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਕਰਾਲੈਃ ਕਂਟਕੈਃ ਕृष੍ਣੈਃ ਪੁਰੁषੈਰੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧੈਃ
ਕਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਦृष੍ਟਮਿਮਾਂਰਾਤ੍ਰਿਂ ਭਯਾਵਹਾਮ੍
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ।
ਇਮਾਂ ਤੁ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਗਤਿਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ ਹ੍ਯਨੇਕਰੂਪਾਮਵਿਚਿਂਤਿਤਾਂ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪ ਤੇ ਅਣਸੋਚੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੇਖੀ।
ਨृਪਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ।
ਸੌਰਿ ਸੂਰ੍ਯਕੁਜਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਨਗਰਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇऽਧੁਨਾ
ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਸੌਰੀ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਰਣਾਨਿ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਂਤੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦਾਰੁਣਾਭਵਨ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਸਮਾਂ ਕਠਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਂਤੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਭਾਵਿਤਾਃ ਪੁਂਸਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਧਾਤੁਵਸ਼ੇਨ ਹਿ 5.2.80.
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਭਿਸ੍ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨਸਾਦਧਿਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਦਾ ਵਿਗਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।