ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ ਆਵਂਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਚੌਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੇ ਚਰਚਾ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਲੇ ਨਗਰੇ ਦੇਵਿ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਸ਼ਾਕਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੇ ਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਗਸੀ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨृਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰੀ ਜਾਤਾ ਮਨੋਰਮਾ
ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਰਮਾ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨਾ ਕਨ੍ਯਾ ਲਾਵਣ੍ਯਵਤ੍ਯਪਿ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਵੀ ਸੀ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਚਚਾਰ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ।
ਉਤ੍ਸਂਗੇ ਚ ਨਿਜੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਾਘ੍ਰਾਯ ਹਰ੍षਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
ਨृਪਾਯ ਨृਪਪੁਤ੍ਰਾਯ ਸਂਮਤਾਯ ਦ੍ਵਿਜਾਯ ਵਾ ਹਰ੍षੇਣ ਚਾਵृਤੋ ਰਾਜਾ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਾਂ ਸੁਤਾਮ੍
ਰਾਜੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਾਂ ਮਾਣਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ—ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।
ਪृष੍ਟਾ ਚ ਸਾ ਯਦਾ ਦੇਵੀ ਨ ਚੋਵਾਚ ਨृਪਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
ਯਦਿ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਪੁਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ 5.2.78.
ਜੇ, ਧੀਏ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨृਪਤਿਨਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਹਾਸ ਚਾਤਿਹਾਸੇਨ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮੁਂਚਤਿ
ਉਹ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸ ਪਈ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।
ਤਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਗਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਮੁਨ੍ਮਤ੍ਤਤਾਂ ਗਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇ—
ਭੂਤੇਨ ਵਾ ਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਮਤ੍ਸੁਤਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਯੁਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਭੂਤ ਜਾਂ ਪਿਸਾਚ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।'
ਤਦਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਯਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਮਾ ਤਾਤ ਵਿਮਨਾ ਭਵ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਖੱਟਾ ਨਾ ਕਰੋ।'
ਨ ਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਤਵ ਕਨ੍ਯਾ ਮਹੀਪਤੇ
ਮਹੀਪਤਿ, ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿषੇ ਪੁਰੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹਰਸ੍ਵਾਮੀ ਬਭੂਵ ਹ
ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਰਸਵਾਮੀ ਨਾਂਕਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਪਨ੍ਨਾ ਤਸ੍ਯ ਨਾਹਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਭੋ
ਮੈਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਅਹਮੂਢਾਂ ਕੁਲੀਨੇਨ ਦ੍ਵਿਜੇਨਾਤਿਗੁਣੇਨ ਚ 5.2.78.
ਮੈਂ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਗੁਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਤੇਨ ਮੇ ਵਲ੍ਲਭੋ ਰਾਜਨ੍ਨ ਚਾਹਂ ਤਸ੍ਯ ਵਲ੍ਲਭਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ।
ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਭਾਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਅਪृਚ੍ਛਂ ਪ੍ਰਮਦਾਸ੍ਤਾਤ ਯਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਃ ਪਤਿਭਿਃ ਕਿਲ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਤਾਭਿਰੁਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਹਂ ਭੂਪ ਵਸ਼੍ਯੋ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਹੇ ਭੂਪ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪਤੀ ਤੇਰਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਭੇषਜੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਮੋਹਕਰੈਃ ਪਰੈਃ
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ,
ਤਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਭੂਪਤੇ
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰਦੋषੇ ਪਯਸਾ ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਭਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਯੋਜਿਤਃ
ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚੂਰਨ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਾ ਪੀਤਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਤੀਵ ਗੁਂਠਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਚੂਰਨ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੁਕਾ ਕੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ,
ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਕ੍ਰਂਦਨ੍ਦਾਸੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਮੈਂ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ।
ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰੁਦਿਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਂਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਤੋ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਮੰਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ,