ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਾषਤੇ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਪਰ ਵੇਖਿਆ।
ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਗਣਾਨਾਮਨੁਕਂਪਯਾ 5.2.77.
ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਇਹ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹੀਨਾਂ ਰਜੋऽਧਿਕਾਂ ਦੀਨਾਂ ਤਮੋਬਹੁਲਧਾਰਿਣੀਮ੍
ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀ, ਹੇਠਲੀ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੇਵਂ ਭ੍ਰਮੇਣੈਵ ਭਾਵ੍ਯਰ੍ਥੇਨ ਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭੁੱਲ ਵਿਚ, ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ,
ਪਤ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵੀਰਕੋ ਦੇਵਿ ਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੀਰਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਭੂਣਾਮੇਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਭृਤ੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਭੁ ਭਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ
ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ 5.2.77.
ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯੁਪਕਾਰਾਣਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵਾ ਸੁਦੁष੍ਕਰਾ
ਉਪਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਸੇਵ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।
ਕਾਂਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਕਲੁषੀ ਭੂਣਹਾ ਇਵ ਉਵਾਚ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਲੰਕਿਤ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ।
ਦੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਚ ਸ਼ਂਕਰ
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ।
ਨ ਹਿ ਨਿਰ੍ਵਹਣਂ ਯਾਂਤਿ ਪ੍ਰਭੂਣਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਰੁषਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁੱਸਣੀ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ।
ਅਪਿ ਕੀਟ ਪਤਂਗਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਤਵ ਸ਼ਾਸਨਾਤ
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਪਤੰਗਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਣਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਦਂਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਪਾਰਵਤੀ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ।। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਤੇਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਵੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਬੋਲਿਆ:
ਨ ਮੇ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਚਃ ਪੁਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਥਂਚਨ 5.2.77.
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਿਮਾਨੇ ਪੁष੍ਪਪਾਦੇ ਤੁ ਸਮਾਰੂਢੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹੇਗਾ।
ਗਣੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਯਾ ਚੈਵ ਮੁਦਿਤੋ ਵਿਚਰਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਫਿਰੇਗਾ।
ਅਹਂ ਤਤ੍ਰਾਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਕਾਲਵਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਮੈਂ ਵੀ ਉਥੇ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਵਾਂਗਾ।
ਅਨਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਲੋਕਾਨਾਮੁਪਕਾਰਕਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਪੁष੍ਪਦਂਤੋ ਗਣਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਜੋ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ—
ਲਿਂਗਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਦੁਰ੍ਵਾਸੇਸ਼ਾਦਥੋਤ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਿਮੇष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਤੇ ਕृਤੋऽਧੁਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪਾਏਗਾ; ਤੇਰਾ ਕਿਰਪਾ ਹੁਣ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਹਂ ਗਤਃ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਗਿਆ।
ਹृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਦਂਤੋऽਪਿ ਪੁष੍ਪਪਟ੍ਟਾਸਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੋਹਣੀ ਅਸਨੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।