ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਃ ਕਾਲਾਸ੍ਯਾ ਹਰਿਪਿਂਗਲਾਃ
ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ।
ਨੀਲਗ੍ਰੀਵਾ ਕृष੍ਣਮੁਖਾਃ ਪਿਂਗਧੌਤਜਟਾਸਟਾਃ 5.2.77.
ਨੀਲੇ ਗਲ, ਕਾਲੇ ਮੁਹ, ਤੇ ਪੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ।
ਘਂਟਾਕਰ੍ਣੋ ਵਿਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ਼ੇषਾ ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਘੰਟਾਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗਣ,
ਸ਼ੂਲਚਂਦ੍ਰਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ
ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ,
ਸ੍ਤੁਵਂਤੋ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰੂਚੁਰੇਵਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਣਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਤਾਦृਸ਼ੀਮ੍
ਗਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ,
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤਿ ਤਪਃ ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਸ਼ਿਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾ ਨ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਕਂਪਿਤਕਂਧਰਾਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ,
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਾषਤੇ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਪਰ ਵੇਖਿਆ।
ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਗਣਾਨਾਮਨੁਕਂਪਯਾ 5.2.77.
ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਇਹ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹੀਨਾਂ ਰਜੋऽਧਿਕਾਂ ਦੀਨਾਂ ਤਮੋਬਹੁਲਧਾਰਿਣੀਮ੍
ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀ, ਹੇਠਲੀ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੇਵਂ ਭ੍ਰਮੇਣੈਵ ਭਾਵ੍ਯਰ੍ਥੇਨ ਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭੁੱਲ ਵਿਚ, ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ,
ਪਤ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵੀਰਕੋ ਦੇਵਿ ਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੀਰਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਭੂਣਾਮੇਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਭृਤ੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਭੁ ਭਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ
ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ 5.2.77.
ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯੁਪਕਾਰਾਣਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵਾ ਸੁਦੁष੍ਕਰਾ
ਉਪਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਸੇਵ੍ਯਾ ਆਤ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।
ਕਾਂਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਕਲੁषੀ ਭੂਣਹਾ ਇਵ ਉਵਾਚ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਲੰਕਿਤ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ।
ਦੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਚ ਸ਼ਂਕਰ
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ।
ਨ ਹਿ ਨਿਰ੍ਵਹਣਂ ਯਾਂਤਿ ਪ੍ਰਭੂਣਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਰੁषਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁੱਸਣੀ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ।
ਅਪਿ ਕੀਟ ਪਤਂਗਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਤਵ ਸ਼ਾਸਨਾਤ
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਪਤੰਗਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਣਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਦਂਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਪਾਰਵਤੀ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਗਚ੍ਛ ਪੁਤ੍ਰ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਕਾਲਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ।