ਵ੍ਯਾਲੇਂਦ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤਾ ਲੁਲਿਤਾਸ਼੍ਚਾਚਲੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਲ ਗਏ।
ਅਯੋਨਿਜਃ ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਤ੍ਯਯੋਨਿਜਮ੍ 5.2.77.
ਸ਼ਿਨੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਂ ਧਾਮ ਸ਼ਿਖਿਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਲੋਚਨ
ਤੂੰ ਤਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਖ ਮੋਰ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾਸੁਰਗੁਰੋ ਕਿਂ ਨ ਪੁਤ੍ਰਮਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਸਿ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?
ਸ਼ਿਨੇਃ ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਨਂ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਮਦ੍ਵਚਨਾਚ੍ਛਿਵ
ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ।
ਤੇਜਾਂਸਿ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੇਵ ਮਹਤਾਂ ਚ ਵਿਧਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕਾਇਦੇ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ ਵ੍ਯਰ੍ਥਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
ਤ੍ਵਤ੍ਪਰਸ੍ਯ ਨ ਦੇਵਸ਼ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦੁਃਖਵਿਭੀषਿਕਾ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦੀ ਡਰਾਵਨੀ ਸਥਿਤੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਵਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥਮਨੁਕਂਪਾਰ੍ਥਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮੰਗ, ਦਇਆ ਲਈ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ।
ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਹਰਭਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕੂष੍ਮਾਂਡਾ ਗਗਨੇਚਰਾਃ
ਉਥੇ ਰੁਦਰ, ਹਰਾ ਦੇ ਭਗਤ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਃ ਕਾਲਾਸ੍ਯਾ ਹਰਿਪਿਂਗਲਾਃ
ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ।
ਨੀਲਗ੍ਰੀਵਾ ਕृष੍ਣਮੁਖਾਃ ਪਿਂਗਧੌਤਜਟਾਸਟਾਃ 5.2.77.
ਨੀਲੇ ਗਲ, ਕਾਲੇ ਮੁਹ, ਤੇ ਪੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ।
ਘਂਟਾਕਰ੍ਣੋ ਵਿਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ਼ੇषਾ ਗਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਘੰਟਾਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗਣ,
ਸ਼ੂਲਚਂਦ੍ਰਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ
ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ,
ਸ੍ਤੁਵਂਤੋ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰੂਚੁਰੇਵਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਣਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਤਾਦृਸ਼ੀਮ੍
ਗਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ,
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤਿ ਤਪਃ ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਸ਼ਿਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾ ਨ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਮਦੀਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਕਂਪਿਤਕਂਧਰਾਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ,
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਾषਤੇ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਪਰ ਵੇਖਿਆ।
ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਗਣਾਨਾਮਨੁਕਂਪਯਾ 5.2.77.
ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਇਹ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹੀਨਾਂ ਰਜੋऽਧਿਕਾਂ ਦੀਨਾਂ ਤਮੋਬਹੁਲਧਾਰਿਣੀਮ੍
ਜੋ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀ, ਹੇਠਲੀ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੇਵਂ ਭ੍ਰਮੇਣੈਵ ਭਾਵ੍ਯਰ੍ਥੇਨ ਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭੁੱਲ ਵਿਚ, ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ,
ਪਤ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵੀਰਕੋ ਦੇਵਿ ਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੀਰਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਭੂਣਾਮੇਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਭृਤ੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।