ਦृष੍ਟ੍ਵਾਰੁਣਂ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਵਿਲਪਂਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਅਰੁਣੋऽਯਮਹੋ ਰੌਤਿ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਭਵਃ
ਇਹ ਅਰੁਣ, ਹਾਏ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਾਦਿਤੋऽਯਮਲ੍ਪਾਹੈਰਰ੍ਦ੍ਧਕਾਯੋ ਮਹਾਬਲਃ ਮੋਹੇਨ ਵਿਲਪਂਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਧੁਵਮ੍ 5.2.76.
ਇਹ ਅਰੁਣ ਅਧੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਿ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਮਧ੍ਵਮृਤੋਪਮੈਃ
ਇੰਝ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ—
ਤਾਤ ਕਸ਼੍ਯਪਦਾਯਾਦ ਵਿਨਤਾਗਰ੍ਭਸਂਭਵ
ਪੁੱਤਰ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ—
ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਾ ਭਵਂਤੀਹ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਚ ਸੁਖਸ੍ਯ ਚ
ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇਸ੍ਤਿ ਘृਣਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤਾਤ੍ਮਜਨਨੀ ਤ੍ਵਯਾ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪਿਤ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮਾਂ,
ਉਤ੍ਤਰੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਯਾਤ੍ਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਯਾਤ੍ਰੇਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰ।
ਅਰੁਣਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਰੁਣ ਨੇ
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਤੇਜਃਕੂਟੋਪਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਲਿਂਗੇਨੋਕ੍ਤੋऽਰੁਣੋ ਦੇਵਿ ਸਾਰਥ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਅਰੁਣ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣ।'
ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸਦਾ
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦਾ ਰਹਿ ਸਕੇਂ।'
ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਖ੍ਯਾਤੋऽਹਮਰੁਣੇਸ਼੍ਵਰਃ 5.2.76.
'ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।'
ਯੇ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸਤਤਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਚਾਰੁਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
'ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ,'
ਮੋਦਿष੍ਯਂਤਿ ਕੁਲੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪਿਤृਮਾਤृਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ
'ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਉ-ਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ।'
ਨ ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਵੇਰ੍ਦ੍ਦਿਨੇ
'ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।'
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਾਯਾਮਰੁਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
'ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,'
ਸ ਨੇष੍ਯਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨਰਕਸ੍ਥਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸ਼ੁਂਡੀਰਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕृਤਾ ਤੇਨ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੰਡੀਰਸਵਾਮੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਉਸ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਲਿਂਗੇਨ ਵਿਨਤਾਨਂਦਨਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਫਿਰ—
ਅਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਭਵਃ
ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ—
ਏष ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮ ਆਵਨ੍ਤ੍ਯਖਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਿਙ੍ਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇऽਰੁਣੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਵੰਤਿ ਖੰਡ, ਚੌਰਾਸੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ, ਛਿਅੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਅਰੁਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗਰ੍ਭਵਾਸੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ,
ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਜੋ ਦੇਵਿ ਸ ਚਾਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ਪੁਰਾ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋਂऽਬੁਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਹਾਰੋਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਕਃ
ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਖਾ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤਪਾਂਸਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਪ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਪਰਂ ਵਿਘ੍ਨੋਪਸ਼ਾਂਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੋषਯਿष੍ਯੇऽਹਮੀ ਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਆਭ੍ਯਾਂ ਨ ਸ ਦੁਰਾਸਾਦ੍ਯੋ ਨਾਪਰਾਧੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਥਾ ਚਕਾਰ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਹਿ
ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਵਿਜ੍ਞਪ੍ਤੋਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਮਂਦਰੇ ਚਾਰੁਕਂਦਰੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
ਤੇਜਸਾ ਦੀਪਯਚ੍ਛੈਲਂ ਸ਼ੋषਯਨ੍ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਤੇ ਜਲ ਦੇ ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ।