ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤੁष੍ਟਾऽਭਵਤ੍ਤਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਵਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਕਦ੍ਰੂਸ਼੍ਚ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁਲ੍ਯਤੇਜਸਾਮ੍
ਕਦਰੂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਤੇ ਭਾਰ੍ਯੇ ਵਰਸਂਹृष੍ਟੇ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਵਨਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਾਰ੍ਵਂਗੀ ਦ੍ਵੇ ਚਾਂਡੇ ਵਿਨਤਾ ਤਦਾ ।। 5.2.76.
ਪਤਨੀਆਂ ਵਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਸ਼ਯਪ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਅੰਡੇ ਜਣੇ।
ਤਯੋਰਂਡਾਨਿ ਨਿਦਧੁਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਃ
ਉਹ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਡੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤਃ ਪਂਚਸ਼ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਦ੍ਰੂਪੁਤ੍ਰਾ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨੀ ਦੇਵੀ ਵ੍ਰੀਡਿਤਾ ਸਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕਾਯਸਂਪਨ੍ਨਮਿਤਰੇਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਅਧਾ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਯੋऽਹਮੇਵਂ ਕृਤੋ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਲੋਭਪਰੀਤਯਾ
ਮਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕੀਤਾ।
ਪਂਚਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯਾ ਯਯਾ ਵਿਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਸੇ ਸਦਾ
ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈਂ।
ਯਦ੍ਯੇਨਮਪਿ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਿਵਾਂਡਵਿਭੇਦਨਾਤ੍
ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵੀ, ਮਾਂ, ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ, ਅੰਡਾ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ—
ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਿਤਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਜਨ੍ਮਕਾਲੋऽਸ੍ਯ ਧੀਰਯਾ
ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰੀਂ।
ਏਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਿ ਵਿਨਤਾਂ ਮਾਤਰਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇੰਝ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਹਾਹਾ ਮਯਾ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਮਾਤਾ ਸ੍ਵਜਨਨੀ ਸ੍ਵਕਾ ਮਾਤਾ ਦੇਹਾਰਣਿਃ ਪੁਂਸਾਂ ਮਾਤਾ ਦੁਃਖਸਹਾ ਪਰਾ ।।5.2.76.
ਹਾਏ! ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ— ਮਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਮਾਤਾ ਜਾਨਾਤਿ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍
ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂਣਾਮੇਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਾਤਾ ਗੁਰੁਤਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਦਿ ਪਿਂਡਪ੍ਰਦਾਨਂ ਤੁ ਗਯਾਯਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸੁਤਃ ਨ ਚ ਮਾਤृਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਮਮਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਿਤਾ
ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਮਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿਓ ਉਸ ਨਾਲ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਵਿਕਲੋ ਮਾਤृਹੀਨਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਤਦਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਦਾ ਮਾਤਾ ਵਿਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਞਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸੋऽਹਂ ਪਾਪਸਮਾਚਾਰੋ ਜਾਤੋ ਮਾਤृਵਿਹਿਂਸਕਃ
ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਜਾਤੋऽਹਂ ਵਿਕਲਾਂਗਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਕ੍ਕृਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਧੂਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਲਪਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਯ ਚ
ਇੰਝ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਰੁਣਂ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਵਿਲਪਂਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਅਰੁਣੋऽਯਮਹੋ ਰੌਤਿ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਂਭਵਃ
ਇਹ ਅਰੁਣ, ਹਾਏ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਾਦਿਤੋऽਯਮਲ੍ਪਾਹੈਰਰ੍ਦ੍ਧਕਾਯੋ ਮਹਾਬਲਃ ਮੋਹੇਨ ਵਿਲਪਂਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਧੁਵਮ੍ 5.2.76.
ਇਹ ਅਰੁਣ ਅਧੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਿ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਮਧ੍ਵਮृਤੋਪਮੈਃ
ਇੰਝ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ—
ਤਾਤ ਕਸ਼੍ਯਪਦਾਯਾਦ ਵਿਨਤਾਗਰ੍ਭਸਂਭਵ
ਪੁੱਤਰ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ—
ਭਾਵਿਨੋऽਰ੍ਥਾ ਭਵਂਤੀਹ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਚ ਸੁਖਸ੍ਯ ਚ
ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਤੇਸ੍ਤਿ ਘृਣਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤਾਤ੍ਮਜਨਨੀ ਤ੍ਵਯਾ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪਿਤ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮਾਂ,
ਉਤ੍ਤਰੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਯਾਤ੍ਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਯਾਤ੍ਰੇਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰ।
ਅਰੁਣਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਰੁਣ ਨੇ
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਤੇਜਃਕੂਟੋਪਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।