ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਂਸ੍ਤੁਤਂ ਮृਦੁ ਵਲ੍ਗੁ ਚ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਸੋਹਣੇ, ਵਧਾਈ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਵਾਰਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯੇ ਵਾਪਿ ਤ੍ਯਜੇਯਂ ਤ੍ਵਾਮਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕੇ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸੁਕृਤੇਨ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨਾਲ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਚਾਰੇਣ ਚ ਰਹਸ੍ਤੁਤੋष ਜਗਤੀਪਤਿਃ
ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਨੁषਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਮਂਤਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ ਰਾਜਾ ਰਤਿ ਸਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦੁਤ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਰ੍ਹृਤਃ
ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਮਮਾਣਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਚ ਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯਂਭਸਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਜਦ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਨਾਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਂਤਨੋਰ੍ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਤਦਾ 5.2.71.
ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਥੈਨਾਮष੍ਟਮੇ ਪੁਤ੍ਰੇ ਜਾਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤੀਮਿਵ
ਫਿਰ, ਜਦ ਅਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ,
ਮਾ ਵਧੀਃ ਕਸ੍ਯ ਕਾਸੀਤਿ ਕਿਂ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿ ਸੁਤਾਨਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਾਰ ਨਾ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?'
ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਮਮ ਵਾਸੋऽਯਂ ਯਥਾ ਮੇ ਸਮਯਃ ਕृਤਃ
'ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਹਂ ਗਂਗਾ ਜਹ੍ਨੁਸੁਤਾ ਮਹਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਾ
'ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਹਾਂ, ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਇਮੇऽष੍ਟੌ ਵਸਵੋ ਦੇਵਾ ਮਹਾਭੀਮਾ ਮਹੌਜਸਃ
'ਇਹ ਅੱਠ ਵਸੁ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੇਵਤਾ।'
ਤੇषਾਮਾਨਯਿਤਾ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਦृਤੇ ਭੁਵਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਜ੍ਜਨਨੀਹੇਤੋਰ੍ਮਾਨੁषਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸੈਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭੁਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਤ੍ਕष੍ਟਂ ਯਦਮੀ ਘਾਤਿਤਾਃ ਸੁਤਾਃ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ!
ਹਾ ਵਤ੍ਸਾ ਹਾ ਸੁਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਹਾ ਤਾਤਾਸ੍ਤਨਯਾਃ ਕ੍ਵ ਵੈ 5.2.71.
ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ! ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ! ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ?
ਮਾਤਰ੍ਮਾਤੇਤਿ ਕਰੁਣਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਃ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਾ
ਮਾਂ! ਮਾਂ! ਕਹਿ ਕੇ, ਕਰੂਣ ਰੋਦਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪ ਆ ਗਏ।
ਕਸ੍ਯ ਜਾਤੁ ਪ੍ਰਣੀਤੇਨ ਪਿਂਗੇਨ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰੇਣੁਨਾ
ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ,
ਅਂਗਪ੍ਰਤ੍ਯਂਗਸਂਭੂਤਾ ਮਨੋਹृਦਯਨਂਦਨਾਃ
ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਸੇ ਬੱਚੇ ਬਣਾਏ ਹਨ?
ਕਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਨੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਇਹਨਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ?
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਰੁਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੂਣ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਿ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਵਿਸ੍ਮਯੋਪ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਃ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਸਮੁਦ੍ਰਮਹਿषੀ ਦਿਵ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਨਦੀ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਰਾਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਨਦੀ,
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮੀਪਮਗਮਨ੍ਮੁਨਿਃ ਉਵਾਚੋਚ੍ਚੈਰ੍ਵਿਯਤ੍ਸ੍ਥੋऽਸੌ ਦੇਵਿ ਗਂਗੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਨਾਰਦੋऽਹਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰੋਦਿषਿ ਪਾਵਨਿ 5.2.71.
'ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ?'
ਧृਤਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦੇਵੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ
ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।