ਹਾਸ੍ਤਿਨੇऽ ਭੂਤ੍ਪੁਰੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ਛਂਤਨੁਰ੍ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ
ਹਾਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤਨੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।
ਸ ਚਾਦ੍ਭੁਤਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਵਜ੍ਰਸਂਹਨਨੋ ਯੁਵਾ
ਉਹ ਅਜਬ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ।
ਬਲੇਨ ਵਿष੍ਣੁਸਦृਸ਼ਸ੍ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰੋਪਮਃ
ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਭੂਤ ਬਲਵਾਹਨਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ—
ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਮृਗਾਨ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਘਾਤਯਾਮਾਸ ਲੀਲਯਾ
ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿਰਨ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਮਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਔਰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਰੋਮਾਭੂਦ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਰੂਪਸਂਪਦਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਵਿਚਰਂਤਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਸਾਂਤ੍ਵਯਞ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ 5.2.71.
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਵਾ ਪਨ੍ਨਗੀ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषੀ ਵਾ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਯਕਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਸੱਪਣੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੈਂ?
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਂਸ੍ਤੁਤਂ ਮृਦੁ ਵਲ੍ਗੁ ਚ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਸੋਹਣੇ, ਵਧਾਈ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਵਾਰਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਿਯੇ ਵਾਪਿ ਤ੍ਯਜੇਯਂ ਤ੍ਵਾਮਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕੇ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸੁਕृਤੇਨ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨਾਲ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਚਾਰੇਣ ਚ ਰਹਸ੍ਤੁਤੋष ਜਗਤੀਪਤਿਃ
ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਾਨੁषਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਮਂਤਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ ਰਾਜਾ ਰਤਿ ਸਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦੁਤ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਰ੍ਹृਤਃ
ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਮਮਾਣਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਚ ਸਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯਂਭਸਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਜਦ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਨਾਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਂਤਨੋਰ੍ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਤਦਾ 5.2.71.
ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਥੈਨਾਮष੍ਟਮੇ ਪੁਤ੍ਰੇ ਜਾਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤੀਮਿਵ
ਫਿਰ, ਜਦ ਅਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ,
ਮਾ ਵਧੀਃ ਕਸ੍ਯ ਕਾਸੀਤਿ ਕਿਂ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿ ਸੁਤਾਨਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਾਰ ਨਾ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?'
ਜੀਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਮਮ ਵਾਸੋऽਯਂ ਯਥਾ ਮੇ ਸਮਯਃ ਕृਤਃ
'ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਹਂ ਗਂਗਾ ਜਹ੍ਨੁਸੁਤਾ ਮਹਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਾ
'ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਹਾਂ, ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਇਮੇऽष੍ਟੌ ਵਸਵੋ ਦੇਵਾ ਮਹਾਭੀਮਾ ਮਹੌਜਸਃ
'ਇਹ ਅੱਠ ਵਸੁ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੇਵਤਾ।'
ਤੇषਾਮਾਨਯਿਤਾ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਦृਤੇ ਭੁਵਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਜ੍ਜਨਨੀਹੇਤੋਰ੍ਮਾਨੁषਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸੈਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਭੁਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਤ੍ਕष੍ਟਂ ਯਦਮੀ ਘਾਤਿਤਾਃ ਸੁਤਾਃ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ!
ਹਾ ਵਤ੍ਸਾ ਹਾ ਸੁਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਹਾ ਤਾਤਾਸ੍ਤਨਯਾਃ ਕ੍ਵ ਵੈ 5.2.71.
ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ! ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ! ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ?
ਮਾਤਰ੍ਮਾਤੇਤਿ ਕਰੁਣਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਃ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਾ
ਮਾਂ! ਮਾਂ! ਕਹਿ ਕੇ, ਕਰੂਣ ਰੋਦਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪ ਆ ਗਏ।