ਪਾਤਾਲਵਾਹਿਨੀ ਤਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਮਿਨੀ
ਉਥੇ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਸਾਂ ਚ ਸਂਗਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸੀ।
ਅਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੁਬਾਹੌ ਚ ਸਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਾ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਦੇਵ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਫਿਰ ਜਦ ਸੁਬਾਹੂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਰਾਣੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਦੱਸਾਂਗੀ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਬਾਹੁਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ 5.2.69.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ,
ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਹਿ ਭਦ੍ਰਾਂਗਿ ਸ਼੍ਰਾਂਤਾ ਵਯਮਨਿਂਦਿਤੇ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ।
ਅਥ ਸਾ ਰਜਨੀ ਵृਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਨੇ,
ਅਹਮਾਸਂ ਕੁਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੇਦਨਿਂਦਕਃ
ਮੈਂ ਕੁਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਦੁਃਸ਼ੀਲੋ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਂਚਕਃ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਮਾੜਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਭਯਾਵਹਾ
ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਘੜੀ ਆਈ।
ਵਿਯੋਗਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੁਤੇਨ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ।
ਇਚ੍ਛਤਾ ਨਿਧਨਂ ਸਦ੍ਯੋ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸੁਤੇਨ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਂਗਮੋ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਪੁਨਃ
ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਟੁਂਬਾਰ੍ਥੇ ਕਰੋਤ੍ਯੇਵਮੇਕਾਕੀ ਨਿਸ੍ਤਰਤ੍ਯਸੌ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਘਰ-ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਨੁੱਖ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਚੰਗਿਆਈ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਿਆਈ ਉੱਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਚਿਂਤਯਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾ ਗਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯੇ 5.2.69.
ਇਹ ਸੋਚਦੇ-ਸੋਚਦੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਗਈ।
ਅਂਤਕਾਲੇऽਪਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਯਾ ਮਯਾ ਕृਤਾ
ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਵਨੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਸੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮਾਦਾ ਬਾਜ ਬਣੀ।
ਨਦੀਤ੍ਰਯਰਯੇਣੈਵ ਨਿਃਸृਤੋऽਹਂ ਜਲਾਤ੍ਤਤਃ
ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਗਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਆਨੀਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਸਂਨਿਧੌ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੇਨ ਮੇ ਦृष੍ਟੋ ਦੇਵੋऽਸੌ ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਾਤੋऽਹਂ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਜੰਮਿਆ।
ਸੁਤਾ ਤ੍ਵਂ ਵਲ੍ਲਭਾ ਜਾਤਾ ਕਾਂਚੀਪੁਰਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਤੂੰ ਕਾਂਚੀਪੁਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਬਣੀ।
ਆਵਾਂ ਰਾਜਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੌ ਤਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਕਦਨਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਵ੍ਯਥਾ
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਦਰਦ ਹੋਇਆ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਰਾ 5.2.69.
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਯਾਤ੍ਰੈਵ ਸੇਵ੍ਯੋऽਸੌ ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਾ ਨਿਰਵਦ੍ਯਾਂਗੀ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਵਿਲੋਚਨਾ
ਫਿਰ ਉਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਿਰਮਲ ਸਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ—
ਮਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਂ ਦੇਵ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਹੁਣ ਯਾਦ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵਾਵਾਂ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਮਲੇषੁ ਕੁਲੇषੁ ਚ
ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾਹਂ ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਯਾ ਨृਪ
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਅਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਵਿਯੋਗੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਵਿੱਛੋੜਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।